واسکولیت پوستی عروق کوچک: عبارت است از این عنوان برای گروهی از بیماری های التهابی جدار عروق کوچک پوست به ویژه ونول های پس از مویرگی به کار می رود. ضایعه پوستی اصلی، پورپورای قابل لمس است. واسکولیت عروق کوچک پوستی توسط بسیاری عوامل عفونی، دارویی، شیمیایی و آلرژن های غذایی تشدید می شود. واسکولیت پوستی، همراه بسیاری از بیماری های بافت همبند و بدخیمی ها دیده می شود.
علائم:
- وقتی هر قسمت از بدن ملتهب باشد، متورم شده و ناراحت کننده یا دردناک میشود. با انواع مختلف این بیماری، امکان تورم در داخل بدن وجود دارد و نمیتوانید هیچ یک از علائم را در خارج مشاهده کنید. واسکولیت به واسطه آن رگهای خونی تحت تأثیر قرار میگیرد و اشکال مختلفی دارد. بسیاری از افراد مبتلا به این عارضه احساس ناراحتی میکنند و تب، تعریق، خستگی و کاهش وزن دارند. اینها میتوانند اولین علائمی باشند که دیده میشوند، بنابراین مهم است که توسط پزشک عمومی مشاهده و بررسی شوند. علائم دیگر با توجه به اینکه کدام قسمت از بدن تحت تأثیر قرار میگیرد متفاوت است، به عنوان مثال:
- ریهها:التهاب ریهها باعث سرفه و تنگی نفس میشود.
- مفاصل:واسکولیت میتواند باعث درد یا تورم مفاصل شود.
- اعصاب:التهاب اعصاب میتواند باعث گزگز (سوزن)، احساس درد و سوزش یا ضعف در بازوها و پاها شود.
- عضلات: التهاب در اینجا باعث دردهای عضلانی میشود و در نهایت عضلات را ضعیف میکند.
- سردرد، درد در فک و مشکلات چشم میتوانند از علائم جدی آرتریت سلول غول پیکر (GCA) باشند.
- مغز:گاهی اوقات رگهای خونی در مغز میتوانند تحت تأثیر قرار بگیرند و مشکلاتی مانند سکته مغزی ایجاد کنند.
- چشمها: برخی از انواع واسکولیت ممکن است به طور ناگهانی روی بینایی تان تأثیر بگذارند و یا باعث قرمز یا دردناک شدن چشم شوند. در صورت بروز چنین اتفاقی، مراجعه سریع به پزشک بسیار مهم است.
- بینی:واسکولیت در اینجا باعث ایجاد پوسته در داخل بینی و خونریزی آن میشود. گاهی اوقات شکل بینی میتواند تغییر کند.
- انگشتان و انگشتان پا: برخی از افراد مبتلا به واسکولیت، پدیده رینود را تجربه میکنند، جایی که انگشتان یا انگشتان پا سفید یا کبود میشوند و در صورت قرار گرفتن در معرض سرما ممکن است گزگز یا صدمه ببینند.
- پوست:واسکولیت در پوست باعث ایجاد لکههایی میشود که میتواند ترکیده و زخمهای بازی (زخم) باقی بگذارد. وقتی این بیماری فقط روی پوست تأثیر میگذارد، عوارض طولانی مدت معمولاً جدی نیستند و علائم به طور معمول پس از برطرف شدن التهاب، از بین میروند.
- کلیهها: هنگامی که واسکولیت روی کلیهها تأثیر بگذارد، ممکن است در عبور ادرار یا خون در ادرار مشکلاتی ایجاد شود. واسکولیت کلیه میتواند خطرناک باشد، زیرا ممکن است علائم بیماری تا زمانی که کلیه آسیب نبیند، ظاهر نشوند. در موارد شدید ممکن است درمان با دستگاه مصنوعی کلیه (دیالیز) همراه باشد.
علت:
- انواع عفونت ها
- ضعف سیستم ایمنی بدن
- بالا رفتن عوامل ایمنی خون شخص
- عصبی شدن و حرص خوردن و حساس و زودرنج بودن
- عوارض دارویی و مواد شیمیایی و آلرژن های غذایی و …
- کار کردن زیاد و شب بیداری یکی از عوامل ایجاد این بیماری است.
- عدم استفاده از آب به مقدار لازم که موجب تجمع سموم در بدن می شود.
- استفاده نکردن از سبزیجات و میوه جات خام و تازه که باعث تقویت سیستم ایمنی می شوند.
- نداشتن برنامه صحیح و مدون برای خواب و خوراک به موقع که موجب تضعیف سیستم ایمنی بدن می شود.
- استفاده از غذاهای ممنوع که داری مواد نگهدارنده شیمیای هستند و باعث افزایش سموم در داخل می شوند.
- استفاده از نوشیدنی هایی که سیستم ایمنی را تضعیف می کنند، مانند دوغ و ماست به مقدار زیاد، همراه غذاهای روزانه.
- در مجموع نداشتن برنامه سالم و مدون و عدم رعایت مسائل بهداشتی و نوع تغذیه موجب این بیماری و بسیاری از بیماری های دیگر می شود.
- استفاده مداوم و مکرر از غذاهای سردی بخش مانند لبنیات و ترشیجات سرکه و مرغ ماشینی و … که سیستم ایمنی را به سرعت تضعیف می کند.
تشخیص:
- تشخیص واسکولیت پوستی از طریق نشان دادن واسکولیت در بیوپسی به عمل می آید. یک اصل تشخیصی مهم در بیماران مبتلا به این بیماری، یافتن علت زمینه ای است. عوامل بیرونی مانند یک دارو یا یک عفونت یا یک اختلال درونی مانند یک بیماری زمینه ای می تواند عامل ایجاد واسکولیت پوستی باشد. افزون بر این، یک معاینه فیزیکی و بررسی آزمایشگاهی دقیق باید جهت رد احتمال واسکولیت سیستمیک به انجام برسد.
- تشخیص واسکولیت بر اساس سابقه پزشکی شخص، علائم فعلی، معاینه فیزیکی کامل و نتایج آزمایشات خاص است. پزشک ممکن است فرد را از لحاظ ناهنجاری های خونی که زمان وجود واسکولیت رخ می دهند، ارزیابی کند. این ناهنجاری ها شامل موارد زیر است: آنمی (تعداد کم گلبول قرمز)، تعداد بالای گلبول سفید، تعداد بالای پلاکت، علائم مشکلات کبدی یا کلیوی، آزمایشات خونی نیز می توانند کمپلکس های ایمنی یا آنتی بادی ها را شناسایی کنند (راه هایی که بدن در صورتی که تهدیدی احساس کند از طریق آن ها با آن مقابله می کند) که می توانند با واسکولیت مرتبط باشند. ارزیابی های بیشتر می تواند شامل X-ray، بیوپسی های بافتی، عروق خونی و اسکن قلب باشد.
درمان طب نوین:
- روشهای درمانی برای واسکولیت به رگها و اندامهای تحت تأثیر و همچنین میزان بافت بدن بستگی دارد. اگر واسکولیت فقط روی پوست تأثیر بگذارد، ممکن است برای درمان هرگونه عفونت زمینه ای یا از بین بردن داروی تحریک کننده آن، کافی باشد. با این حال، در بیشتر موارد، برای کنترل بیماری و علائم آن و متوقف کردن یا محدود کردن آسیب ناشی از این بیماری، به درمان دارویی نیاز خواهد بود.
- درمان های موضعی از جمله استروئید موضعی و آنتی بیوتیک موضعی، برای برخی از بیماران موثر است. آنتی هیستامین ها برای کنترل تب و بدون درد و آرترالژی کمک کننده هستند. کورتیکو استروئید سیستمیک برای کنترل علائم سیستمیک و زخم های پوستی مفید است. با قطع تدریجی، دارو، در عرض 3 تا 6 هفته می توان از عود ناشی از قطع استروئید جلوگیری کرد. داروهای سرکوب گر ایمنی به هنگام موفق نبودن استروئیدها در کنترل بیماری تجویز می شود.
درمان طب سنتی:
- انجام حجامت عام و زالو درمانی موضعی.
- بهترین روش، رعایت مسائل بهداشتی بیمار است.
- از مصرف کلیه فرآورده های حیوانی خودداری شود.
- بیمار از مصرف کلیه غذاهای مضر و ممنوع خودداری کند.
- از مصرف کلیه غذاهای گرم و ادویه جات تند خودداری شود.
- روزانه 6 لیوان آب به صورت نیم ساعت قبل و 5/2 ساعت بعد از غذا میل شود.
- از دو نوع نکتار، روزانه 6 تا 8 لیوان مصرف نوشیده شود (برای کودکان 10 سال و بالاتر).
- بهترین غذا برای بیماران استفاده از غذاهایی با طبع خنک مثل سوپ جو با سبزیجات است.
- داشتن برنامه ورزشی معین و متاسب با توانایی جسمی شخصی برای شادابی و نشاط و تأمین سلامتی.
- بیمار به مدت 3 تا 5 روز از نکتار هلو با عسل و یخ و همچنین نکتار سیب با عسل و یخ آرامی میل کند.
- در صورت داشتن یبوست مزاج توصیه می شود که یک پیاله شاه توت، با یک قاشق مرباخوری عسل میل شود.
- مصرف روزانه یک قاشق غذاخوری عسل و یک عدد سیب درختی با پوست و دانه در پیشگیری از بیماری ها بسیار موثر است.
- استفاده از رژیم غذایی 15 روزه به مدت 2 ماه (به طور مستمر) و نوشیدن روزانه 6 تا 8 لیوان انواع آب میوه جات و سبزیجات (خام گیاه خواری) ضروری است.
- حذف عوامل تشدید کننده و درمان بیماری های همراه که معمولاً با کنترل آنها. واسکولیت عروق کوچک پوستی برطرف می شود. معمولاً بثوراتی که در صورت بیمار ایجاد می شود، خارش دارد، توصیه می شود که بیمار از خاراندن صورت خودداری کند، چون خاراندن و کنده شدن بثورات پوستی باعث می شود که جای آن در صورت باقی بماند.
داروها:
- دو نوع اصلی دارویی که برای درمان واسکولیت استفاده میشود، استروئیدها و عوامل سرکوب کننده سیستم ایمنی هستند. هر دو برای کاهش قدرت سیستم ایمنی بدن عمل میکنند تا قدرت حمله آن به بافتهای بدن را کاهش دهند. اگر واسکولیت دارید که بر رگهای خونی بزرگ تأثیر میگذارد، احتمالاً به شما قرص استروئیدی داده میشود. این موارد برای آرتریت سلول غول پیکر و آرتریت تاکایاسو بسیار موثر هستند و غالباً به عوامل سرکوب کننده سیستم ایمنی برای این شرایط نیازی نیست. اگر مبتلا به واسکولیتی هستید که بر رگهای خونی کوچک و یا متوسط تأثیر میگذارد، پس فقط ممکن است برای کنترل آن به مقدار کمی استروئید نیاز داشته باشید. با این حال، ممکن است به ترکیبی از استروئیدها و داروهای سرکوب کننده سیستم ایمنی نیاز باشد، احتمالاً طی چندین سال، به ویژه اگر واسکولیت روی اندامهای داخلی بدن تأثیر بگذارد. برای بسیاری از انواع این عارضه، از جمله مواردی که کلیه، ریهها یا سایر اندامهای حیاتی را تحت تأثیر قرار میدهند (به خصوص اگر رگهای خونی کوچک و متوسط را درگیر کند)، درمان به صورت مرحله ای انجام میشود.
فعالیت:
- تا زمان بهبودی کامل از انجام هرگونه فعالیت شدید بدنی پرهیز کنید.
رژیم غذایی:
- از مصرف فرآورده های کارخانه ای پرهیز کنید.
نکته:
- واسکولیت (Vasculitis) به معنی التهاب رگهای خونی است. التهاب میتواند کوتاه مدت (حاد) یا طولانی مدت (مزمن) باشد و آنقدر شدید باشد که جریان خون در بافتها و اندامها را کاهش دهد. این میتواند باعث آسیب رساندن به اندام و بافت شود، به ویژه هنگامی که واسکولیت در رگهای خونی مغز، ریهها، کلیهها یا سایر مناطق حیاتی تأثیر بگذارد. اگرچه علت اکثر اشکال واسکولیت هنوز ناشناخته مانده است، اما بسیاری از اشکال احتمالاً مربوط به مشکلی در سیستم ایمنی بدن هستند. یک نظریه این است که به دلایل ناشناختهای، سیستم ایمنی بدن به رگهای خونی حمله میکند که باعث التهاب آنها میشود. برخی از محققان فکر میکنند این حمله ایمنی ممکن است در اثر عفونت، دارو یا چیز دیگری در محیط ایجاد شود؛ بارسا همراه باشید.
- واسکولیت به معنای التهاب رگهای خونی است، لولههایی که خون را به بدن حمل میکنند. سه نوع رگ خونی وجود دارند که میتوانند تحت تأثیر واسکولیت قرار گیرند: عروق: خون را از قلب به قسمتهای مختلف بدن مانند اندامها (به عنوان مثال کلیهها) و بافتها (به عنوان مثال پوست) میبرند. رگها: خون را به قلب برگردانند. مویرگها: عروق کوچک بین رگها که اکسیژن و سایر مواد را از خون به داخل بافتها منتقل میکنند. اندامها و بافتهای بدن برای عملکرد صحیح به خونرسانی منظمی نیاز دارند. التهاب باعث تورم دیواره رگهای خونی، کاهش یا حتی انسداد جریان خون به بافتها و اندامها میشود. واسکولیت میتواند باعث ایجاد طیف وسیعی از علائم و عوارض احتمالی شود. میزان آسیب واسکولیت باعث میشود که به برخی از قسمتهای بدن آسیب برسد. هرچه رگهای خونی آسیب دیده بزرگ تر باشند، ممکن است آسیب بیشتری داشته باشد. هرچه بافت بدن آسیب دیده از اهمیت بیشتری برخوردار باشد، آسیب جدیتر خواهد بود. دیواره رگهای خونی آسیب دیده میتوانند متورم و برجسته شود (به آن آنوریسم میگویند) و حتی ممکن است ترکیده و باعث خونریزی در داخل بدن گردد. جدای از آسیب به رگ خونی، این میتواند منجر به آسیب در بافتها یا اندامهایی شود که از رگ خونی تأمین میشود. واسکولیت ممکن است به طور ناگهانی در کسی رخ دهد که قبلا کاملاً خوب بوده است، وقتی خود به خود بروز میکند، پزشکان این را واسکولیت اولیه مینامند. این عارضه همچنین میتواند در کنار سایر بیماریها (از جمله آرتریت روماتوئید، لوپوس یا سندرم شوگرن) رخ دهد، در این حالت به عنوان واسکولیت ثانویه شناخته میشود.