نام های دیگر: خلیه – راقو – پودنه دلتی – ظفيره – ظفيرا – نحاع – نجام – تمنع الماء – جلنجوجه – صعتر الفرس – پودنج – پودنه – پودینه – پودنگ – ضومران – پونه – پونا فودنج – فوتنج – فليحا – جق التمساح – نهانهه – حيق – حبق الماء – حبق التماس – كوهينه – صعتر فارسی – مینتا پولیدیوم.

مشخصات: گیاهی است علفی چند ساله از خانواده ی نعناع ساقه ی آن استوانه ای به ارتفاع حدود ۱۰ تا ۵۵ سانتی متر برگهای آن تقریباً بدون دمبرگ سبز تیره بیضی شکل با نوک تیز و دندانه که در اثر فشردن بوی قوی اسانس پونه از آن استشمام میشود پایه ای از گیاه که در آب میروید کم بوتر است و در مواردی بی بوست. گلهای آن به رنگ صورتی یا بنقش به صورت گروهی از گلهای کوچک در بغل برگ بین برگ و ساقه در تابستان ظاهر می.شود پونه به حالت وحشی در نقاط مرطوب دشتها کنار جویبارها و گاهی در داخل آب جوی ها چشمهها و کنار باطلاقها میروید این گیاه در اروپا آفریقای شمالی حبشه و مناطق مختلف آسیا به طور وحشی میروید و در ایران در مناطق شمال در مازندران و گیلان اطراف رشت ماسه زارهای غازیان و نقاط مرطوب لاهیجان و همچنین در جاهای دیگر ایران به طور خودرو می روید.

ترکیب شیمیایی برگ پونه نهری: راسمیک مانتول، مواد رزینی، پولگون، تانن، قند، پکتیک ۱۹ تا 0.8 درصد روغن مانتول، اسانس روغنی فرار، تیمول، دی ال پینن دی پنتن، لینالول، بی سیکلیک سسکی ترین، تری سیکلیت سسکی ترین، لیمونن، دیوسیمین، ازین.

مزاج: بعضی آن را معتدل و برخی آن را گرم و خشک می دانند.

مصلح: کتیرا

خواص:

1. به صورت مالیدنی، دایم جزام را درمان می کند.
2. بوییدن آن قلب را تقویت می کند و برای رفع عطش مفید است.
3. شست و شو با آب جوشانده ی آن خارش رحم را برطرف می کند.
4. آن را بسوزانید و به پای دندان ها بمالید. لثه ها را تقویت می کند.
5. تازه ی آن را بکوبید و داخل رحم بگذارید شستی و گاز رحم را برطرف می سازد.
6. اگر آن را به صورت شیاف در مهبل گذارید برای تسهیل اخراج جنین و مشیمه مؤثر است.
7. چهل روز هر روز چهار مثقال از ریشه پونه بهری را بجوشانید و آب آن را صاف کرده بنوشید. سنگ مثانه را بر طرف می کند.
8. آن را بکوبید و بپزید و روی غده ی مغزی قرار دهید و هر روز دوبار این عمل را تکرار کنید. غده ی مغزی را از بین می برد.
9. خام آن به صورت ضماد داء الفیل یا ورم و کبود شدگی با را درمان میکند و انواع خون مردگی های زیر جلدی را برطرف می سازد.
10. تازه ی برگ پونه نهری را آب بگیرید و در گوش بچکانید هم گوش را ضد عفونی میکند و هم سنگینی گوش را بر طرف می سازد و کرمهای گوش را از بین میبرد.
11. هر بار ۶۰ گرم ساقه های گل دار پونه ی کوهی را در یک لیتر آب جوش پانزده دقیقه دم کنید و روزی سه بار یا آب گرم آن در گلو قرقره کنید ورم لوزتین و آنژین را درمان میکند.
12. آب جوشانده ی برگ پونه نهری را بنوشید، مدر، قاعده آور و بادشکن است سکسکه، نفخ و آشفتگی و دل به هم خوردگی را بر طرف می سازد استسقاء یرقان و داء الفیل را درمان می کند محلل قوی است و عروق را باز می کند.
13. خشک آن را نرم بسایید و بر زخمی که در آن کرم گذاشته بپاشید. آن را درمان میکند. اسانس آن برای عمل هضم بسیار مفید است ضدسم جانوران گزنده میباشد مسکن اعصاب و ضد تشنج است خاصیت بی حسی موضعی دارد.
14. ۲۵۰ گرم ساقه های گل دار پونه ی کوهی را در یک لیتر آب جوش دوازده دقیقه دم کنید، بعد آب صاف کرده ی آن را در یک وان آب گرم بریزید در آن دراز بکشید و موضع درد را ماساژ دهید. ورم و درد شصت یا یا نقرس و درد مفاصل را درمان میکند.
15. بیست گرم ساقه ی گلدار و خشک برگ پونه نهری را در یک لیتر آب جوش دوازده دقیقه دم کنید، بعد آب آن را صاف و با عسل شیرین کرده و قبل از هر غذا یک فنجان بنوشید محرک اعمال هضم است. اشتها را زیاد میکند و بی اشتهایی که پس از بیماری و نقاهت باشد را بر طرف میسازد اخلاط سینه را پاک و سوزش و خراش سینه را بر طرف می کند و سرفه و سیاه سرفه را تسکین می دهد کم خونی را درمان میکند، اسهال ساده و اسهال خونی را بند می آورد.
16. مفرح، خلط آور و ضد عفونی کننده است پیچش معده را بر طرف میکند، ضد سرفه است. برای بیماری های سینه و قلب به عنوان مدر مصرف می شود بادشکن است محلل، صفرابر و ضد عفونی کننده می باشد، نزله را رفع می کند لکه های پوستی را برطرف می نماید اخراج کننده ی مشیمه است، فشارخون را بالا می برد و ضعف مفرد را بر طرف می کند اختلال قاعدگی را برطرف می سازد و عقب افتادگی دوره ی جنسی زنان را مرتفع و عادت ماهانه را باز می کند و ضد سم جانوران گزنده ی سمی است.

مضرات:

• مصرف زیاد آن باعث سقط جنین می شود برای قلب و روده مضر است.