نوع گیاه: بوته
نام خانواده: سیب زمینی
قسمت مورد استفاده: ریشه، برگ، میوه
مقدار و دستور مصرف: روزانه ۱۵۰ تا ۳۰۰ میلی گرم عصاره خشك. پودر ریشه ۲ تا ۳ گرم تا سه بار در روز و مجموعاً ۶۰ تا ۹ گرم. کپسول حاوی ویتانولیدها روزانه ۲ تا ۵ میلی گرم. عصاره مایع روزانه ۶ تا ۱۲ میلی لیتر در دو یا سه نوبت قرص ۲۰۰ میلی گرمی تا ۲ عدد در روز.
ترکیب شیمیایی: مهمترین ترکیبات این گیاه ویتانوزیدها هستند که شامل موادی محتوی ۲۸ کربن با تعداد زیادی اکسیژن می باشند این مواد خصوصیات استروئیدها را دارند تاکنون بیش از چهل ویتانوزید در این گیاه تشخیص داده و از آن جدا شده است سه کموتایپ نیز از این گیاه تشخیص داده شده است. نوع اول گیاه هندی است که اجسام اصلی آن ویتانون و ویتافرینا می باشد نوع دوم که در فلسطین وجود دارد اجسام اصلی آن ویتانولید – د و ۲۷ هیدروکسی ویتانولید است و نوع سوم که آن هم در فلسطین وجود دارد دارای ویتانولید E به عنوان جسم اصلی می باشد. در ریشه نوعی پنیرباد آلکالوئیدهای گروه پیپریدین از جمله نیکوتین و گروه پیرولیدین وجود دارد که در برگ همین گونه گلوکزیدهای فلاونولی و اسیدهای فنلی نیز گزارش شده است.
مشخصات: پنیر باد گیاهی پایا علفی و بوته ای است که ارتفاع آن حداکثر ۵۰ سانتی متر می باشد. این گیاه از كرک های پنبه ای پوشیده شده است. برگ های آن که به صورت متناوب بر روی ساقه قرار می گیرند. بیضی شکل و نوک تیز می باشند. گلها سفیدرنگ هستند که در کنار برگ ها و در قسمت های بالایی گیاه می رویند. میوه ها کروی، قهوه ای رنگ و به قطر حداکثر ۱ سانتی متر می باشند. این گیاه در شمال آفریقا مناطقی از مدیترانه و بعضی نقاط آسیا از جمله ایران در نواحی جنوبی مانند فارس هرمزگان (بوشهر) جزیره ی خارک کرمان، سیستان و بلوچستان) می روید. میوه ی این گیاه دارای اثر انعقاد شیر است و در بعضی نواحی آفریقا مانند سودان برای تهیه ی پنیر از آن استفاده می کنند. ریشه ویتانیا سمنی فرا برای تهیه داروی مسکن و مدر آیورودایی به نام آش و اگاندا استفاده میشود که البته آداپیتوژن باعث عادت کردن به محیط و عوامل زندگی هم می باشد. قسمت های دیگر گیاه (مانند دانه و برگ تسکین دهنده و از بین برنده شپش است و در ساخت صابون نیز به کار می رود. دانه های تازه گیاه به عنوان داروی استفراغ آور کاربرد داشته است. گونه ی دیگری از پنیرباد با نام علمی w .coagulans وجود دارد که به نظر می رسد دارای خواص مشابهی با گونه ی سمنیفرا است، این گونه در جنوب ایران از جمله بلوچستان وجود دارد گیاه مذکور به صورت بوته ای کوچک با برگ های سخت دراز و نوک تیز است. ساقه های گیاه با تارهایی به رنگ زرد کمرنگ پوشیده شده و میوه ی آن کروی و زردرنگ است که از آن برای انعقاد شیر و به عنوان مایه ی پنیر به طور سنتی استفاده می شود. این گیاه در هند و افغانستان نیز می روید. گیاه پنیر باد در هندوستان مصرف زیادی در طب سنتی و بومی داشته و تعداد زیادی نام هندی دارد که یکی از آنها جین سینگ هندی است.
خواص:
- مسکن
- ادرارآور
- شیرافزا
- ضد درد
- ضد تب
- ضد آنمی
- خواب آور
- ضد پیری
- قارچ کش
- ضد تومور
- آمیب کش
- ضد التهاب
- ضد آرتریت
- ضد باروری
- حشره کش
- ضد باکتری
- محافظ کبد
- ضد اسپاسم
- ضد استرس
- ضد ویروس
- ضد سارکوما
- ضد اکسیدان
- محرک تنفسی
- ضد اپی لپسی
- ضد آندوتوکسین
- ضد ادم (ضد خیز)
- محرک ایمنی بدن
- مقوی قوای جنسی
- ضد ویروس تبخال
- تقویت کننده حافظه
- التیام بخش زخم معده
- کرم کش و شپش کش
- کاهش دهنده ضربان قلب
- کاهش دهنده پر فشاری خون
- مطالعات نشان داده است اثرات گیاه پنیرباد مربوط به ترکیبات خاص آن نیست. همچنین با توجه به اینکه گیاه ترکیبات بسیار متنوعی دارد و این ترکیبات در کموتایپ با هم متفاوت هستند به دست آوردن نتایج یکسان فارماکولوژی از این گیاه بسیار مشکل است اثرات ایجاد سازگاری ۱۰ عصاره ی الکلی (تنتور) گیاه پنیر باد به طور چشمگیری احساس سرما استرس و زخم های ناشی از آسپرین را در معده موشها کاهش میدهد در تحقیقات دیگری این گیاه موجب اضافه شدن وزن میزان هورمون تیروئید، میزان کورتیکواستروئیدها و موارد دیگر در حیوانات آزمایشگاهی شده است. از آثار دیگر گیاه می توان به تنظیم سیستم ایمنی و اثرات ضد التهاب در حیوانات آزمایشگاهی اشاره کرد. در تحقیقات جداگانه ای اثر ضد سرطان پنیر باد در حیوانات آزمایشگاهی مشخص شده است. عصاری پنیرباد همچنین آثار مختلفی بر روی CNS از جمله اثر ضد تشنج در موش ها داشته و آزمایش یادگیری و حافظه در موش با استفاده از این عصاره مثبت بوده است. در آزمایش های دیگری پنیرباد در کاهش فشارخون سگ و جلوگیری از عوارض تتراکلراید گرین در کبد موش به عنوان محافظ کبد تأثیر زیادی داشته است.
مضرات:
- ممکن است اثر خواب آورها را تشدید کند. دانه های گیاه ممکن است باعث دردهای شدید روده و معده شوند به همین دلیل بهتر است خورده. با توجه به اینکه تعداد کمی ماده ی سمی در گیاه وجود دارد، لذا در کتب معتبر دارویی، مصرف فرآورده های این گیاه زیاد توصیه نمی شود. تأثیر عصاره ی پنیرباد در کند کردن ضربان قلب کاهش فشارخون و تحريك تنفسی، نصف تأثير مجموع آلکالوئیدهای آن است.