نام های دیگر: فستق، پستی، بسطاقیا، درختچه ی پیستاش.
نوع گیاه: درخت
نام خانواده: پسته
قسمت مورد استفاده: میوه
مزاج پوست سبز پسته: سرد و خشک
مصلح: زردآلو، انار ترش، سرکه، سکنجبین، آلو
مزاج: گرم و خشک، درجه 2 و عده ای آن را گرم و تر می دانند.
ترکیب شیمیایی: در هر یک صد گرم مغز پسته مواد زیر وجود دارد: آب 5.3 گرم پروتئین 19.3 گرم – مواد چربی 53.7 گرم – هیدراتهای کربن ۱۷ گرم – خاکستر 7.2 گرم – کلسیم ۱۳۱ میلیگرم – فسفر ۵۰۰ میلی گرم – آهن 7.3 میلیگرم – پتاسیم ۹۷۲ میلی گرم – تیامین 0.67 میلی گرم – نیاسین 1.4 میلی گرم. ویتامین ها: ۲۳۰۸ واحد بین المللی – B – B در میوه ی پسته وجود دارد.
مشخصات: گیاهی است از خانواده ی Anacardiaceae یا Terebinthaceae درخت کوچکی دارد که بلندی آن کمتر از پنج متر است. برگهای آن مرکب با سه تا پنج برگچه میباشد که هر برگچه تخم مرغی نوک تیز براق و چرمی صاف روی برگ به رنگ سبز روشن و پشت برگ سبز مات به ابعاد پنج تا ده در سه تا شش سانتی متر است. گلهای گروهی و خوشه ای دارد. درخت پسته دو پایه است و پایههای نر و پایههای ماده جداگانه هستند. میوه ی آن تخم مرغی نوک دار است پوست خارجی میوه نرم و سبز مایل به بنفش و زیر آن یک پوسته ی سخت سفید است که داخل آن مغز قرار دارد. درخت پسته در شمال سوریه شمال عراق، آسیای صغیر و افغانستان انتشار دارد و در مناطق مدیترانه ترکیه ایران و اخیراً در بعضی کشورهای دیگر نظیر آمریکا نیز کاشته می شود. پسته ی وحشی در ایران در ارتفاعات زاگرس تا بلوچستان میروید در جنگلهای کردستان باختران، لرستان، فارس، کرمان جیرفت سیستان، خراسان و حوالی یزد دیده میشود و در کرمان و رفسنجان و قزوین در سطح وسیع و کم و بیش در سایر مناطق ایران کاشته میشود. درخت پسته هر دو سال یکبار به طور متوسط ۵۰ کیلو پسته یا ۵۰۰۰۰ عدد پسته بار می دهد. شروع بهره دهی درخت پسته حدود ۷ تا ۱۰ سال پس از کشت آن است و حداکثر بهره دهی آن پس از ۲۰ سال می باشد. برای گرده افشانی درخت پسته هر درخت تر برای ۸ تا ۱۲ درخت ماده کافی است. در کالیفرنیا بیشتر درختان ماده از نژاد پسته کرمان هستند و به همین نام مشهورند؛ ولی پسته تر ممکن است از نژادهای دیگر باشد. مغز پسته به دو صورت خام یا، بو داده با یا بدون نمک مصرف می شود. هنوز درباره اجسام و خواص این دو صورت و احیاناً تفاوتهای آنها گزارشی داده نشده است. رنگ صدف پسته به طور طبیعی بر است ولی در سطح تجارتی ممکن است قرمز یا سبز باشد. پسته بوداده معمولاً قرمزرنگ است که دلیل آن اضافه کردن نمک و مواد دیگر، از جمله نمک سیتروس (نمک) لیمو و نمک و سرکه و ادویه توت فرنگی می باشد، البته در ایران معمولاً فقط نمک به پسته اضافه می شود، ولی در خارج از ایران هنگام بو دادن پسته افزودنی های مختلف به آن اضافه می گردد. کانتینرهای حمل پسته در کشتی ها به صورت شیبدار هستند تا بر اثر گرما و حرارت خود به خود، ضمن حمل خشک شوند در مغز پسته مقدار بسیار کمی آب و مقدار زیادی روغن وجود دارد که باعث تولید گرما می شود و همین مزیتی برای خشک شدن آن است. دو تحقیق در دانشگاه هاروارد و کمیسیون پسته کالیفرنیا در آمریکا نشان داده است که مصرف پسته به کاهش چربی های بد و کلسترول و افزایش چربی های خوب کمک می کنند. درصد وزنی مغز پسته نسبت به پسته با پوست ۴۴ تا ۵۹ درصد می باشد. ۱۰۰ عدد پسته حدود ۷۸ تا ۱۳۶ گرم وزن دارد. روغن مغز پسته گاهی تا ۶۰ درصد وزن آن را تشکیل میدهد. از (پوست سبز پسته تازه) میتوان برای تهیه مربا و ترشی استفاده کرد. دم کرده پوست سبز پسته خاصیت ضد استفراغ دارد. مهمترین انواع پسته ایران عبارتند از: اوحدی سفید واحدی، شستی، کرمان، رفسنجان، دامغانی، سمنانی اکبری و کله قوچی.
خواص:
- مقوی
- دافع سودا
- درمان سکته
- درمان یرقان
- درمان عطش
- درمان اسهال
- درمان وسواس
- درمان استفراغ
- درمان زخم معده
- درمان کم خونی
- درمان مسمومیت
- درمان ضعف کلیه
- تقویت کننده قلب
- تصفیه کننده خون
- درمان سرفه مزمن
- خوشبو کننده دهان
- تقویت کننده حافظه
- درمان مشکلات کبد
- درمان مشکلات کبد
- درمان قولنج (کولیت)
- درمان مشکلات روده
- درمان مشکلات مثانه
- درمان مشکلات طحال
- درمان مشکلات دندان
- زیاد کننده اسپرم (روغن)
- درمان ترشحات رحم (برگ)
- درمان تاول دهان (پوست سبز)
- درمان لاغری و ضعف جسمانی
- تقویت کننده معده (مربای پوست سبز)
- درمان سوختگی و ماساژ عضلات (روغن)
- متعادل کننده غدد تیروئید (روزی یک مشت)
- درمان ریزش مو (شستشو با جوشانده پوست سبز)
- درمان خروج مقعد (حمام ته نشین با جوشانده پوست)
- آن را نرم بکوبید و بخورید اسهال های خونی را درمان می کند.
- مربای پوست سبز پسته برای رفع فی، سکسکه و اسهال مفید است.
- شب موقع خواب روغن پسته را در بینی بچکانید هوش و حافظه را تقویت می کند.
- اگر با شکر نی و زعفران از پوست سبز پسته مربا بسازید و بخورید، اعصاب را تقویت می کند معالج لاغری بدن خواهد بود.
- پوست درختچه پسته را نیم کوب کرده بسیار بجوشانید بعد آب صاف کرده آن را در مقعد بچکانید درد مقعد را تسکین می دهد.
- جویدن پوست سبز پسته در دهان برای استحکام بخشیدن به دندان و لثه خوش بو کردن دهان و التیام زخم داخل دهان مفید است.
- برگ درخت پسته را همراه با پوست درخت پسته خوب بجوشانید، بعد آب صاف کرده ی آن را در رحم بچکانید. درد رحم را تسکین میدهد.
- اگر پوست سخت پسته را در آب خوب بجوشانید و در آب جوشانده ی آن بنشینید برای آنان که به رخاء مبتلا شده و مقعد آنان بیرون می آید نافع است.
- پوست درختچه پسته را نیم کوب کرده و خوب بجوشانید بعد در آب صاف کرده ی آن بنشینید. برای رفع درد مقعد، درد رحم و رفع چرب و خارش مقعد نافع است.
- آن را بخورید برای زیاد کردن نیروی جنسی و قوای تناسلی زیاد کردن ماده ی منی و تقویت بدن و ذهن و قلب مفید است برای آرامش قلب تسکین سرفه رفع خفقان، سردی کبد و باز کردن انسداد و گرفتگی مجاری کبد مؤثر خواهد بود برای تقویت معده و رفع اسهال مفید است.
- برگ درخت پسته را همراه با پوست درخت پسته خوب بجوشانید و با آب آن خود را بشویید و یا در آب آن بنشینید. برای رفع درد رحم درد مقعد و جرب و خارش مقعد مفید می باشد.
- هر روز یکبار پوست درختچه پسته را بجوشانید و آب صاف کرده ی شیرین کرده ی آن را بنوشید برای تقویت بنیان زنانگی مؤثر است، برای رفع خارش اعضای تناسلی زنان مفید می باشد.
- حاوی کلسیم: خشکبار یکی از معدود غذاهای غنی از کلسیم هستند و همانند شیر، حبوبات، اسفناج و ماهی ساردین کلسیم بالایی دارند یک پژوهشگر در ایالت آیوا نشان داده است که مرگ و میر بر اثر بیماری های قلبی عروقی در زنانی که از مقدار کافی کلسیم استفاده می کنند بیشتر از ۱۴۲۰ میلی گرم در روز در مقایسه با افرادی که کمتر از ۹۶۹ میلی گرم مصرف می کنند ۳۳ درصد کمتر است. در بعضی پژوهش ها نقش کلسیم در کاهش چربی های بد و کاهش کلسترول در انسان و حیوانات آزمایشگاهی به اثبات رسیده است. منیزیم مغز خشکبار سرشار از منیزیم است. در ۱۰۰ گرم از این محصولات بین ۱۲۰ تا ۳۰۰ میلی گرم منیزیم وجود دارد که بیشتر از گیاهان، خوراکی میوه و سبزیجات دیگر است.
- حاوی منیزیم: در مکانیسم های متعدد بدن از جمله متابولیسم، انرژی سنتز چربی و پروتئین، سوخت گلوکز شرکت دارد و در بهبود مشکلاتی از قبیل پوکی استخوان پرفشاری خون، مشکلات عروق قلب، ضعف قلب آریتمی و دیابت مؤثر است مصرف خشکبار باعث کاهش قند خون در افراد دیابتی می شود.
- مواد کمیاب: اجسامی از جمله سلنیم ایزوتیوسیانات ها و پلی فنل ها که به مقدار بسیار کم در خشکبار وجود دارند، نقش مهمی در کاهش سرطان بیماری های قلبی و کاهش چسبندگی پلاکت ها داشته و ضد انعقاد خون نیز هستند. ماده پلی فنلی رسوراترول که در بادام زمینی و پسته وجود دارد با چند مکانیسم از جمله مهار اکسیداتیو LDL کاهش چسبندگی پلاکت ها و سنتز ایکوزانوئید، باعث کاهش بیماریهای قلبی عروقی می شود. وجود فلاونوئیدها و پروآنتوسیانیدین ها نیز در پسته بادام و بادام زمینی میتواند تا حد زیادی از بروز بیماری های قلبی و عروقی جلوگیری کند تحقیقات زوتفن الدری نشان داده است. مصرف مقدار زیاد فلاونوئیدها (30 میلی گرم در روز) مرگ و میر در اثر بیماری های قلب و عروق را در مقایسه با افرادی که کمتر از ۱۹ میلی گرم در روز از این مواد مصرف می کنند، ۵۸ درصد کاهش میدهد.
- با توجه به ترکیبات بسیار با ارزش آلی و معدنی موجود در مغز پسته، مطالعات زیادی بر روی آن انجام شده و خواص ارزشمند آن به شرح زیر مورد تأیید قرار گرفته است: اثرات قلبی عروقی (کاهش چربی کلسترول و لیپوپروتئین ها): پژوهش های زیادی نشان داده است که مصرف پسته میتواند مشکلات قلبی و عروقی را کاهش دهد. در مطالعات جدید، دلیل این امر را وجود اسیدهای چرب غیر اشباع به مقدار زیاد و مقدار بسیار کم اسیدهای چرب اشباع در روغن پسته می دانند به عنوان مثال در سال ۲۰۰۳ میلادی سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA) اثر کاهش دهنده امراض قلبی و عروقی پسته را اعلام کرد. پژوهشگران اعلام نموده اند که پسته به علت داشتن روغنی که حاوی مقدار زیاد اسیدهای چرب غیر اشباع و کمی اسیدهای چرب اشباع می باشد در کاهش کلسترول و در نتیجه کاهش بیماریهای قلبی مؤثر است. آنها معتقدند که مصرف روزانه حدود ۲۲ گرم مغز پسته چنین تأثیری خواهد داشت. در پژوهش دیگری که در دانشگاه پنسیلوانیای آمریکا انجام شد، اثرات کاهش لیپوپروتئین (LDL) و افزایش HDL در انسان و حیوانات آزمایشگاهی به اثبات رسید. یکی دیگر از دلایل تأثیر پسته در کاهش امراض قلبی و عروقی فیبرهای موجود در آن است. مغز بسته حاوی فیبرهای نامحلول سلولزها همی سلولزها و لیگلتان به میزان ۹۷ درصد و فیبرهای محلول به میزان ۳ درصد می باشد که فیبرهای نامحلول آن دارای این خاصیت حفاظت (قلب) هستند کاهش وزن در دسامبر سال ۲۰۰۸ میلادی دکتر جیمس پینتر استاد و رئیس دانشکده «خانواده و مصرف» در دانشگاه ایلینویز شرقی آمریکا، روش (گول زدن) برای کم خوردن را شرح داد که یکی از نمونه های آن پسته بود. او گفت که پسته را دانه دانه و با تأمل از پوست در آورید و بخورید. این آهسته خوردن باعث میشود با اینکه مقدار کمی پسته خورده اید زودتر احساس سیری کنید مطالعات دیگری نشان داده است که استانولها و استرولهای مغز پسته در کاهش کلسترول جذب شونده از روده و از این طریق در کاهش امراض قلبی عروقی مؤثرند این اجسام که فرمولی مشابه فرمول کلسترول دارند حدود ۲۰ تا ۱۰۰ بار کمتر از کلسترول از روده جذب می شوند میزان جذب این مواد از طریق روده بین ۱۵۰ تا ۴۰۰ میلی گرم است؛ در حالی که مجموع این مواد در هر ۱۰۰ گرم پسته حدود ۱۶۷ میلی گرم میباشد. این مواد با جذب بسیار کم می توانند جایگزین مقدار زیادی کلسترول شوند و در کاهش جذب آن مؤثر باشند. خاصیت آنتی اکسیدان: ترکیبات اکسید کننده نقش مهمی در بروز بیماری های التهابی، فشارخون امراض قلبی و عروقی، حمله و ضربات، سرمان ایدز از آلزایمر و پارکینسون دارند. گرچه بدن به طور طبیعی اکسیدانها را خنثی میکند ولی رژیم غذایی حاوی آنتی اکسیدان، تأثیر بسزایی در جلوگیری از این بیماری ها دارد. رژیم های غذایی حاوی ویتامین های E و C سلنیوم کاروتنوئیدها (آلفا و بتاکاروتن لیکوپن، لوتئین و زیزانتین) و ترکیبات فنلی (فلاونوئیدها و رسوراترول)، آنتی اکسیدان هستند. پژوهش های جدید نشان داده است که مجموعه ای از آنتی اکسیدانها اثرات سینرژیستی داشته و خاصیت آنتی اکسیدانی بسیار قوی در گیاهان ایجاد میکنند مغز پسته حاوی تعدادی از آنتی اکسیدان های مهم است و به همین دلیل اثر آنتی اکسیدانی قوی دارد. شند کم خونی کمبود فولات می تواند باعث مشکلاتی چون کم خونی مگالوبلاستیک شود. همچنین کمبود این ماده عامل بروز بیماری های قلبی عروقی است. با توجه به اینکه پسته حاوی فولات و آهن می باشد به بهبود کم خونی کمک می کند.
مضرات:
- مو
- نقرس
- نفخ شکم
- معده (روغن)
- خارش پوست
- یبوست (کال)
- اسید اوریک بالا
- اسیدی کننده خون
- برای معده مضر است ایجاد نفخ شکم و یبوست میکند افرادی که در سنین بالاتر از چهل سال رو به چاقی می روند نباید آن را مصرف کنند اسراف در خوردن آن باعث بیرون ریختن دانه های قرمز از بدن می شود.
