نام های دیگر: شجر الحر – حریطه – شال سنجد – شیطان زیتون – آزا درخت – آزاد درخت – سنجد تلخ – شال پستانه – شال زیتون – دیوزیت – زی بیل آغاجی.

مشخصات: گیاهی است از خانواده ی Meliaceae درختی است زیبا با برگهای مرکب و برگچه های بیضی نوک تیز به رنگ سبز تیره و دندانه دار گلهای آن بنفش معطراند که در اواخر بهار ظاهر میشود. میوه ی آن کوچک و تخم مرغی شکل سفید مایل به زرد میباشد که تا زمستان روی سر درخت باقی میماند و شبیه میوه ی کنار است هسته ی سخت داخل میوه ی زیتون تلخ دارای سوراخ میباشد. این درخت که درخت تسبیح نیز نام دارد بومی هیمالیاست و در شمال ایران در جنگلهای ساحلی دریای خزر از لاهیجان تا مازندران و میان دره ی گرگان میروید و در بعضی باغها و منازل نیز به عنوان گیاه زینتی کاشته می شود.

ترکیب شیمیایی: یک ترکیب سمی – ماده ای تلخ به نام مارگوزین – آلکالوئید آزارین – روغن ثابت – میلو تانیک اسید بنزوئیک اسید – با کایا نیک اسید – یک رزین – یک استرول – با کایانین – سولفور – تانن.

مزاج: گرم و خشک

خواص:

1. برگ آن را با گل هایش مخلوط کرده بکوبید و ضماد کنید. سردرد عصبی را تسکین میدهد.
2. مصرف پوست آن به عنوان استعمال خارجی برای رفع بیماری های انگلی پوست مفید است.
3. گرد میوه ی رسیده ی خشک شده ی آن در استعمال خارجی برای کشتن انگل های پوستی مفید است.
4. آب جوشانده ی پوست آن ضد انگل روده است درد شکم را تسکین می دهد، ناراحتی های روده ای را برطرف می کند.
5. میوه آن را بخورید. محلل و بازکننده ی انسداد و گرفتگی های مجاری عروق می باشد حامی بدن در مقابل عفونت و مسمومیت است، مدر، آرام بخش ضد تب و ضد انگل می باشد، هزیان روماتیسم، فتق و بیماریهای رحمی را درمان میکند از ترشح غیرارادی اسپرم جلوگیری می نماید.
6. جوشانده ی برگ آن قابض میباشد محلل و بازکننده ی انسداد و گرفتگیهای مجاری عروق است حامی بدن در مقابل عفونت و مسمومیت می باشد. عصاره ی آبی از تازه ی آن را بخورید حمله های آسم را کاهش میدهد کرم کش می باشد، مدر است برای خرد کردن سنگ مصرف می شود، قاعده آور نیز می باشد. از آن به عنوان مصرف داخلی و خارجی برای معالجه ی جذام و خنازیر استفاده می شود.