نام های دیگر: تیس – سندر – غان – قان – غوش – غوشه – شجرة التامول.

مشخصات: درختی است از خانواده ی Betulaceae، از نظر ارتفاع متوسط و به ندرت قطر تنه ی آن از شصت سانتی متر و بلندی آن از ۲۵ متر تجاوز می نماید، معمولاً یک صد تا ۱۲۰ سال عمر می.کند. پوست تنه ی آن سفید درخشان و براق است که با ورقه های نازکی پوشیده شده، شاخه های جوان آن ناهموار، زگیل دار نازک و آویزان است. برگهای آن ساده و متناوب و گلهای آن به صورت نر و ماده جداگانه به صورت شاتون میباشد گلها معمولاً در اوایل بهار ظاهر میشوند میوه ی آن پس از چند ماه میرسد و دانه های آن بین ماههای تیر تا آبان ماه همراه فلسهایی که از شاتون کنده میشود به اطراف پراکنده میشود این درخت بومی عرضهای بالای نیم کره ی شمالی است و تا ارمنستان و قفقاز و ایران پیش میرود در جنگلهای اروپا به خصوص در جنگلهای فرانسه نیز انتشار دارد در ایران بیشههایی از توس در ارتفاعات طالقان دره ی غربی شهرستانک که به جاده چالوس و کرج منتهی میشود در ارتفاعات ۲۷۰۰ متری از سطح دریا در دره ی تالار و حد بالای جنگل بین زیراب و شهمیرزاد می روید.

ترکیب شیمیایی: اسانس روغنی فرار – ماده ی رزینی بتولین – ساپونین.

ترکیب شیمیایی پوست درخت توس: گلوکوز – اسانس روغنی فرار – یک هتروزید به نام بتولوزید حدود ۱۲ درصد ماده ی رزینی بتولين – حدود ۱۲ درصد تانن.

خواص:

1. شیره آن در استعمال خارجی برای درمان بیماری های پوستی نظیر لکه های قرمز خارش دار پوست استفاده می شود.
2. سی گرم از پوست درخت توس را در هزار گرم آب بجوشانید و به مرور مصرف کنید. سردرد و سرگیجه را درمان میکند برای تصفیه ی خون مفید است.
3. شیره آن را بخورید برای کنترل رماتیسم، نقرس و رفع التهاب مثانه مفید است. برای درمان بیماری افزایش درصد اوره در خون استفاده می شود سردرد و سرگیجه را رفع می کند.
4. برگ درخت توس را با گل بنفشه و گل زیرفون از هر کدام ۱۵ گرم در نیم لیتر آب جوش دم کنید و شب موقع خواب آن را صاف و بنوشید گریپ و سرما خوردگی را درمان می کند.
5. پنجاه تا شصت گرم از پوست درخت توس را در یک لیتر آب بجوشانید تا کمی غلیظ شود. از طریق استعمال خارجی برای قطع عرق پا شست و شوی زخم ها و جراحات عوارض اگزما و سودا به کار می رود.
6. طرز تهیه شیره درخت توس: در بهار سوراخ کوچکی در قسمت بالای تندی درخت توس برابر سینه ی انسان ایجاد میکنند ساقه ی باریک نیمانند غلات را در آن قرار میدهند و شیره گیاه را از طریق این سوراخ در ظرفی که آن جا گذارده اند هدایت می کنند.