نام های دیگر: شرنگ، فولو، هندوانه ابوجهل، اغرلیوس، اندران، تنبری، حدج، دوقیثا، قثاء النعام، کوت، خربزه روباه، مراره الصحاری، علقم، خیار گرگو، قولووافیقیس، کبست، مراره الصحاری، کولوکنت، اندراین، بشبش، دوقوقینا، عجاف، فنک، کسلس

نوع گیاه: بوته

نام خانواده: کدو

مزاج: گرم و خشک

قسمت مورد استفاده: میوه های خشک شده

مزاج شحم میوه حنضل: خیلی گرم و خشک

مصلح: با صمغ عربی یا نشاسته یا کتیرا خورده شود.

ترکیبات شیمیایی برگ حنضل: یک ماده ی تلخ گلوکوزید کولوسنتین کولوسنتين.

ترکیبات شیمیایی ریشه حنضل: الفاء الاترین – هنتر یا کونتان و چند ساپونین در ریشه ی حنظل وجود دارد.

ترکیب شیمیایی تخم حنضل: ۱۵ درصد روغن ثابت – یک فیتوسترولین – یک ساپونین دوهایدروكربن – ألكالوئيد – گلی کوزید – گلوکوز – تانن الفايينوسترول.

مقدار و دستور مصرف: عصاره مایع: عصار مایع میوه ۲ تا ۵ قطره به صورت خوراکی. پودر عصاره خشک: ۶۰ تا ۱۲۰ میلی گرم معادل 0.06 تا 0.12 گرم به صورت خوراکی. پودر خشک میوه: 0.5 تا ۱ گرم به شکل خوراکی.

ترکیبات شیمیایی در شهم یا گوشت میوه مواد: آلفا الاترین – روغن تلخی به نام سیت بیتول – مخلوطی از چند اسید چرب – سیترولیک اسید – سیتروان – سیترولین گلوکوز یک فیتوسترول – الفا پینوسترول هنتر یا کونتان – مواد آلبومینی – نمک وجود دارد.

مشخصات: گیاهی است از خانواده ی Cucurbitaceae چند ساله، ساقه های آن ی گسترده روی زمین و یا پیچک دار و بالارونده میباشد. برگهای آن متناوب بسیار بریده و دارای بریدگی های ثانوی و در نهایت کناره ی سے برگها نیز با دندانه ی پهن پوشیده از تار و به رنگ سفید پنبه ای است. گلهای آن نر و ماده جداگانه روی یک پایه و به رنگ زرد نارنجی است. میوه ی آن شبیه به میوه ی هندوانه ی معمولی ولی کوچک و اکثراً مدور به اندازه ی یک پرتقال با الوان مختلف سبز یا زرد میباشد. پوست میوه نازک و سخت و مغز داخل آن سفید است که شامل تخمهای متعدد سفید رنگ بیضی شکل مانند تخم هندوانه ی معمولی ولی ریزتر از آن میباشد. این گیاه در نواحی گرم زمین در کوهها و بیابانهای ماسه زار آسیا آفریقای شمالی، هند، عراق و شامات و در مناطق مختلف ایران در بوشهر، بلوچستان جاده تفرش و در جزیره قشم میروید در اطراف و مغرب تهران در مناطق بایر مرکزی دیده شده است این گیاه بیشتر به صورت خودرو میروید و گاهی به دست کشاورزان کاشته می شود. دانه های کوچک کاملاً مشخص گیاه توسط باستان شناسان در چندین محل، از جمله شمال آفریقا و خاور نزدیک به خصوص مربوط به دوران پارینه سنگی ۲۸۵۰ تا ۳۶۵۰ (سال قبل از میلاد) در مصر (۲۳۰۰ تا ۳۵۰۰ سال قبل از میلاد) لیبی (۳۸۰۰ سال قبل از میلاد) و در غار نهال حمار فلسطین (قبل از دوران سفالگری) کشف شده است. زوهاری و همکارش حدس میزنند که این کشف ها نشان دهنده استفاده انسان غیر متمدن از دانه های هندوانه ابوجهل است. صحرانشینان بدوی از آرد دانه های هندوانه ابوجهل نوعی نان تهیه می کردند بعضی مطالب گیج کننده در مورد هندوانه ابوجهل و هندوانه واقعی وجود دارد؛ چرا که آنها از دانه های این نوع هندوانه هم استفاده مشابهی مینمودند در غرب آفریقا اصطلاح اگوزی به دانه هندوانه ابوجهل با هندوانه معمولی و گاهی دانه های دیگر خانواده کدو اطلاق می شود مردمان این منطقه این دانه ها را به عنوان یک ماده غذایی و یا در سوپ استفاده می کنند. با توجه به اینکه هندوانه ابوجهل دارای خاصیت بسیار قوی مسهلی است و در صورت استفاده حتی مقدار کمی بیشتر از حد دارویی میتواند عوارض جانبی جدی به همراه داشته باشد. در حد امکان باید از مصرف آن خودداری کرد به همین دلیل مصرف فرآورده های حنظل امروزه معمول نیست. هندوانه ابوجهل برای حیوانات نیز دارای اثر مسهلی قوی بوده و آثار آن نیز مانند انسان است. دانه ریشه و برگ هندوانه ابوجهل سمیت بسیار کمتری نسبت به میوه آن دارد. تعداد دانه های موجود در میوه ۲۰۰ تا ۳۰۰ عدد می باشد که حدود ۷۰ درصد وزن خشک میوه را تشکیل می دهند. هندوانه ابوجهل ممکن است در بعضی مناطق به صورت گیاهی یکساله باشد. میوه ها سبک درون آنها سفید یا سفید مایل به زرد کمرنگ بدون بو با مزه ای بسیار تلخ است. نمونه های بازاری هندوانه ابوجهل به صورت میوه کامل خشک شده میوه های شکسته یا بدون اثرات کاهش قند خون هندوانه ابوجهل در موش و انسان گزارش شده است. اثرات آنتی اکسیدانی و خنثی کننده رادیکال های آزاد میوه هندوانه ابوجهل در تحقیقاتی گزارش دانه می باشد. شده است. اثر کاهش چربی خون گیاه در تحقیقات بر روی خرگوش گزارش شده است.

خواص:

1. گدازنده
2. ضد بلغم
3. صفرا آور
4. قاعده آور
5. دافع سودا
6. ضد سم مار
7. درمان جذام
8. درمان صرع
9. درمان سرفه
10. درمان حصبه
11. درمان سردرد
12. درمان واریس
13. درمان ترومبوز
14. درمان یبوست
15. درمان کمردرد
16. درمان استسقاء
17. ضد سم عقرب
18. درمان سیاتیک
19. درمان مالیخولیا
20. درمان درد دندان
21. درمان فلج اعضاء
22. درمان انگل روده
23. درمان تنگی نفس
24. مسهل قوی (تخم)
25. درمان سکته مغزی
26. درمان انسداد عروق
27. درمان مشکلات کبد
28. درمان یبوست (تخم)
29. درمان مشکلات کلیه
30. رفع تحریکات عصبی
31. موثر در زیبایی صورت
32. درمان فلج امعاء و احشاء
33. درمان خون دماغ (برگ سبز)
34. درمان خارش (با ماست بمالید)
35. درمان مشکلات معده (پیه آن)
36. جاذب خون مغز به سایر اندام ها
37. درمان قولنج (کولیت) بادی و شانه
38. آنتی بیوتیک قوی (عصاره گوشت حنظل)
39. درمان نقرس (آب برگ با تخم کشیک و عصاره تریاک)
40. شهم آن را در آب و عسل بپزید و بخورید مسهل کیموس غلیظ است.
41. تقویت کننده لثه (داخل آن را خالی کنید و سرکه بریزید و بجوشانید و بمالید)
42. شیاف آن در مقعد مسهلی قوی است و گذاردن آن در مهیل چنین را سقط می کنند.
43. آب جوشانده ی آن را در گوش بچکانید کرم داخل گوش را می کشد و گوش را ضد عفونی می کنند.
44. اگر آب تازه یا آب جوشانده ی خشک آن را بر پای دندان بمالید کشیدن دندان راحت تر انجام می شود.
45. ریشه حنضل را در سرکه بپزید بعد ریشه پخته شده را در دهان مزه مزه کنید درد دندان را تسکین می دهد.
46. کسانی که رنگ چشم آنان آبی است اگر خاکستر میوه حنضل را در چشم بکشند رنگ چشمشان سیاه می شود.
47. سیاه کردن مو (آن را سوراخ کنید و به جای دانه ها، روغن زنبق بریزید و خمیر بگیرید و بر آتش بگذارید و ببندید).
48. برگ تازه ی حنضل را با نشاسته یا خشک آن را با آب و نشاسته ضماد کنید. برای قطع خون ریزی و تحلیل ورم ها نافع است.
49. اگر مقدار کمی از تخم حنضل خورده شود، مسهل قوی و قی آور است. البته توجه داشته باشید خوردن تخم حنظل سرگیجه ایجاد می کند.
50. آب یا شهم آن را در سرکه ریخته بجوشانید بعد آن سرکه را در دهان مزه مزه کنید. درد دندان را تسکین می دهد و لثه را تقویت می کند.
51. حنظل را با پوست خرد کرده در آب بجوشانید و آب صاف کرده ی آن را تنقیه کنید. برای درمان فلج سیاتیک درد سرین و درد پشت و کمر نافع است.
52. هفت گرم از شهم آن را با سه برابر رازیانه مخلوط کرده بجوشانید و آب آن را بخورید. برای معالجه ی مالیخولیا، داء الحیه نوعی ریزش موی بدن و جزام مؤثر است.
53. هشت گرم از پخته ی ریشه حنضل را بخورید مسهل است برای درمان استسقا، یرقان، رماتیسم بیماری های مجاری ادرار تحلیل خون منجمد و رفع سمیت جانوران گزنده مفید است.
54. دو گرم از شهم آن نرم بکوبید و در کپسول های خالی پر کنید و بخورید انگل ها را میکشد و اگر با آب جوشانده ی شهم آن شست و شو و تنقیه کنید کرم های ریز مقعد را نابود می کند و در نوزادانی که انگل دارند می توان آب جوشانده ی حنظل را روی ناف آنها ضماد کرد.
55. در پژوهش های سال های اخیر گلوکزیدهایی از این گیاه استخراج و شناسایی شده که کوکور بیتاسین E با الفا الاترین از آن جمله است. این اجسام که خاصیت ضد سرطانی نسبتاً قوی دارند. در گیاهان دیگر خانواده کدو قبلاً گزارش شده بودند و از مواد زرینی محلول در اثر و کار و فرم قسمت گوشتی میوه هستند.
56. میوه ی سالم را سوراخ کرده و به طریقی دانه های داخل آن را خارج کنید ولی شهم یا گوشت آن بماند بعد آن را از روغن زنبق پر کنید و درب آن را با قطعه ای از پوست حنظل مسدود کرده و دور آن را خمیر بگیرید و در فر یا تنور بیزید تا چند جوش بخورد و هر روز کمی از آن روغن را بخورید و شب ها هم آن را بر سر بمالید. موهای سر را سیاه می کند و از سفید شدن مو جلوگیری می نماید.
57. هر روز یک یا دو گرم از شهم یا گوشت خشک داخل میوه را در کپسول های خالی ریخته و بخورید مسهل بسیار قوی بلغم و جاذب اخلاط بلغمی از اعماق بدن و عامل اخراج آنها می باشد، بنابراین برای استسقاهای سخت مصرف می شود برای بیماری های سرد مانند سردرد، درد شقیقه، فلج، لقوه، صرع و فراموشی مفید است آنتی بیوتیک مقتدری بر ضد برخی میکروب ها می باشد برای بیماری های معده و روده، کبد، کلیه، مثانه، رحم و درد مفاصل مفید می باشد قاعده آور است.
58. میوه به علت داشتن گلوکزید کولوسینتین خاصیت مسهلی بسیار شدید دارد. همچنین دارای اثر مدر و محرک قوی کبد است. در طب عوام و از قدیم هندوانه ابوجهل به عنوان ضد ادم (آب آوردن انساج)، راه انداختن قاعدگی (آمنوره) و رفع احتقان مغزی (پرخون شدن رگ های مغز) استفاده می شده است. این میوه دارای اثر قاعده آور قوی بوده و می تواند باعث سقط جنین شود. سقط جنین با هندوانه ابوجهل از زمان باستان صورت میگرفته است. این موضوع در اسناد پزشکی پاپیروس های مصر مربوط به ۱۵۵۰ سال قبل از میلاد به ثبت رسیده است. پودر هندوانه ابوجهل گاهی مخلوط با آلوله (صبر زرد) برای تهیه پلاسترهای (مشمع طبی) موضعی و درمان انگل های موضعی به کار می رفته است. میوه این گیاه دارای اثر ضد کرم بوده و آن را به صورت خوراکی و یا تنقیه برای دفع کرم ها استفاده می کردند. از همین تنقیه برای مشکلات روده بزرگ (راست روده) استفاده می شده است. قرص هایی (ترشه و لوزنجه) که به آن ترشه حنظل می گفتند از میوه تهیه می گردیده است. برای این کار میوه ها را به قطعات ریز در آورده و خشک می کردند سپس آنها را به صورت پودر درآورده و با روغن بادام شیرین نم میزدند. بعد به آن ماستیک (مصطکی) اضافه کرده و به شکل قرص در می آوردند. همچنین از هندوانه ابوجهل برای قی و استفراغ کردن در زمان مسمومیت ها و جلوگیری از خطرات مرگ استفاده می کردند یکی دیگر از کاربردهای باستانی هندوانه ابوجهل جلوگیری از حاملگی بوده است. برای این کار میوه آن را با میوه نارس اکاسیا و خرما می سائیدند و با عمل آغشته می کردند؛ سپس این مخلوط را روی پارچه تهیه شده از الیاف گیاهی به حالت نم زده می گذاشتند و در واژن قرار می دادند این مطلب از پاپیروس های مصر در ۱۵۵۰ سال قبل از میلاد ترجمه شده است.

مضرات:

1. مثانه
2. سمی
3. سردرد
4. ورم روده
5. زنان حامله
6. گرم مزاجان
7. پیچش شکم
8. استفراغ (تخم)
9. سرگیجه (تخم)
10. سقط جنین (فرزجه)
11. التهاب دستگاه هاضمه
12. اسهال خونی (هوای گرم)
13. با قلیایی ها و املاح آهن ناسازگار است.
14. این میوه در صورت مصرف بیش از اندازه دارویی باعث اسهال شدید و یا اسهال همراه با خون می گردد. همچنین باعث تحریک و التهاب شدید روده ها خواهد شد. هندوانه ابوجهل به نام سوپر پورگاتیو قویترین مسهل مشهور است و میتواند باعث دردهای شکمی و سقط جنین گردد.
15. حنظل نیمه سمی است و باید در مصرف آن دقت کنید مصرف آن حتماً باید زیر نظر پزشک یا متخصص تجربی انجام گیرد اشخاص گرم مزاج باید از خوردن آن پرهیز کنند مخصوصاً در فصل گرما، زیرا برای آنها مضر است و موجب دل پیچه می شود و عمل نمی کند و ناراحتی هایی همچون آشفتگی، سردرد سرگیجه و ناراحتی معده و مقعده به وجود می آورد حنظل نباید به تنهایی خورده شود، بلکه باید با صمغ عربی یا کتیرا با نشاسته ی کوبیده مصرف شود.