نام های دیگر: بنفشه فرنگی، بانسیه، زهرالثالوث، بنفشه کوهی
نوع گیاه: بوته
مزاج: سرد و تر
نام خانواده: بنفشه
قسمت مورد استفاده: تمام گیاه، سرشاخه های گلدار
مقدار و دستور مصرف: برگ ها و گلهای جوان گیاه را می توان به صورت خام یا پخته و یا در سوپ استفاده کرد. همچنین، گل ها را در سالاد و برگ گیاه را می توان به صورت چای مصرف کرد. دم کرده می توان روزانه سه باره ۱ تا ۴ گرم گیاه خشک را به صورت چای دم کرد و مصرف نمود. تنتور: از تنتور آن که اکثراً به صورت صنعتی تهیه می شود می توان هر نوبت ۲ تا ۴ میلی لیتر استفاده و این میزان را تا روزی سه بار تکرار کرد.
ترکیب شیمیایی: گلوکوزید زرد رنگی به نام ویولا کوئرستین در آن وجود دارد. ترکیبات مهم این گیاه اسید سالی سیلیک و مشتقات آن از جمله متیل استر، فنول کربوکسیلیک اسید مانند ترانس کافئیک اسید و پیکوماریک اسید و گلوکزید ویولوزید است. ترکیبات دیگری چون موسیلاژ تانن فلاونوئیدها از جمله اوری پنتین اسکوبارین، ویولانتین، سایونارتین و وی سری نین و گلیکوزیدهای آنتوسیانینی نیز در گیاه وجود دارند. بنفشه سه رنگ یکی از گیاهانی است که حاوی ترکیبات سیکلوتید میباشد. این مواد استقامت بدن را افزایش میدهند یکی از ترکیبات گیاه که در سالهای اخیر کشف شده Vitria است که خاصیت سیتوتوکسیک دارد انتظار می رود این ماده در آینده بتواند در درمان سرطان مؤثر باشد.
مشخصات: گیاهی است از خانواده ی Violaceae که واریتهای از آن هم در گلکاریها کاشته می شود. گیاهی یک ساله و و دو ساله و در برخی موارد برحسب ارقام مختلف آن چند ساله است. در برخی ارقام بدون کرک و گاهی با کرک میباشد. بنفشه سه رنگ سالیان متمادی به طور پی در پی با نام های هرت سیز و پانزی معروف بوده است. گیاه پانزی که در زبان گلها به معنی خیال می باشد از سال ۱۸۳۹ میلادی به بعد به صورت کشت شده وارد بازار شد. واژه پانزی از کلمه فرانسوی Pensee به معنی فکر و خیال گرفته شده است. گرچه در نمایشنامه های شکسپیر از نام گیاه پانزی زیاد استفاده شده ولی منظور او گیاه هرت سیز و یا به اصطلاح بنفشه وحشی است؛ نه بنفشه هایی که به صورت مدرن کشت می شوند. این گیاه در ادبیات انگلستان و نمایشنامه های شکسپیر نماد عشق است و برای آن اثراتی شبیه به مهر گیاه قائل هستند؛ به طوری که در یکی از داستان ها اشاره شده که اگر آب (عصاره) این گیاه را بر چشم بسته ای گذارند شخص با باز شدن چشمش عاشق و دلبسته اولین کسی می شود که او را می بیند. اثرات درمانی دو نوع بنفشه معطر و سه رنگ در بسیاری از موارد مشابه است که دلیل آن مواد مؤثر مشابه آنها در بیشتر موارد می باشد. در کتاب قانون ابن سینا و مخزن الادویه فقط از گیاه بنفشه نام برده شده و خواصی را که برشمرده اند مشابه هر دو نوع بنفشه است؛ ولی چون صحبت از رایحه آن شده و به معطر بودن آن اشاره گردیده خواص و توضیحات بیشتر به بنفشه معطر نزدیک است به هر حال این دو گونه تشابه زیادی در مواد و اثرات دارند. از گلبرگ ها برای تهیه رنگهای، زرد سبز و سبز مایل به آبی و از برگها برای تهیه مصارف شیمیایی استفاده می شود.
خواص:
- مدر
- ملین
- مقوی
- ذات الریه
- سیاه سرفه
- درمان اگزما
- درمان بواسیر
- درمان واریس
- درمان ورم ها
- درمان یبوست
- درمان رماتیسم
- درمان برونشیت
- درمان درد طحال
- تصفیه کننده خون
- درمان احتقان بینی
- درمان ورم پروستات
- درمان جوش صورت
- درمان امراض پوستی
- درمان گلودرد چرکی
- درمان زرد زخم نوزادان
- درمان پوست خشک (بخور)
- درمان خارش پوستی سالمندان
- درمان سفت شدن و دلمه شدن شیر در پستان
- اگر آب دم کرده ی ریشه بنفشه سه رنگ را بنوشید قی آور است، ضمناً به مقدار کم برای قطع اسهال خونی کودکان استفاده می شود.
- هر روز ۲۰ گرم از آن را در دو لیوان آب سرد دو ساعت بخیسانید بعد دو دقیقه بجوشانید ده دقیقه دم کنید و آب باقیمانده را صاف کرده، سه قسمت کنید و صبح و ظهر و شب هر بار یک قسمت از آن را یک یا دو ساعت قبل یا بعد از غذا میل کنید و مدتی این عمل را ادامه دهید. محرک است، خون را تصفیه میکند پوست صورت را زیبا می سازد، واریس و رماتیسم را درمان میکند اگزما، جوشهای قرمز پوست، کورک، تب خال و دمل را مرتفع می سازد.
- بسیاری از افراد بنفشه سه رنگ را به عنوان یک گیاه زینتی میکارند و از زیبایی آن استفاده می کنند و افراد کمی از خواص دارویی و با ارزش این گونه از بنفشه آگاهی دارند. از بنفشه سه رنگ در طب سنتی و عامیانه ملل مختلف در انواع بیماری ها از جمله بیماری های تنفسی مانند برونشیت آسم، سیاه سرفه زکام و علائم دیگر سرماخوردگی و تنفسی استفاده می شده است. همچنین به صورت خوراکی یا موضعی برای درمان بیماری های پوستی مانند اگزما، سبوره زرد زخم اكنه روماتیسم ورم مثانه و دفع دردناک ادرار حاصل از آن شب ادراری بی خوابی، آرتریت و سخت شدن رگ ها به کار میرفت. یکی دیگر از موارد استفاده این گیاه که سالیان دراز معمول بوده به عنوان ادرار آور، معرق، آرامبخش و تسکین دهنده است چون بنفشه سه رنگ دارای موسیلاژ می باشد خاصیت ضد سرفه دارد. همچنین اثر پاک و تصفیه کننده خون را برای آن قائل بوده اند. این گیاه به خاطر وجود اسید سالیسیلیک و روتین ضد التهاب و ضد درد است. همچنین روتین موجود در آن باعث مقاومت جدار مویرگ ها شده و از پارگی و خون مردگی آنها جلوگیری می کند. در پژوهش های جدید خاصیت آنتی اکسیدانی و ضد پیری بنفشه سه رنگ تا حدی به اثبات رسیده و اثر ضد میکروبی آن مورد تأیید قرار گرفته است. این گیاه همچنین خاصیت مسهلی دارد. نام بنفشه سه رنگ در دارونامه بعضی کشورها، از جمله آمریکا وجود دارد و از آن بیشتر در فرآورده های پوستی (گرما) و تنفسی (برونشیت) استفاده می شود.
مضرات:
- استفراغ (زیاده روی)
- مصرف این گیاه در کودکان زیر ۲ سال توصیه نمی شود. مصرف طولانی مدت این گیاه می تواند موجب عوارض پوستی گردد مصرف مقدار زیاد این گیاه ممکن است باعث اسهال شود. مصرف در حاملگی و شیردهی بهتر است با مشورت پزشک صورت گیرد.