نام های دیگر: غار، باهشان، غارگیلاسی، دهمشت، مغار، شکاف کوه، رند، دفنه، شجره الوند.
نام خانواده: برگ بو
مصلح: کاسنی، کتیرا
نوع گیاه: درخت و درختچه
مزاج: گرم و خشک، درجه 2
قسمت مورد استفاده: برگ و میوه
مقدار و دستور مصرف: روزی سه بار 5 تا 10 گرم به صورت دم کرده
ترکیب شیمیایی: در گیاه آن مادهی سیرینجین و در میوه ی آن لیگولین و در پوست درختچه ماده ی تلخی به نام لیگوسترین که همان سیرینجین است وجود دارد. میوه برگ بو حاوی تا ۳۰ درصد اسیدهای چرب و ۱ درصد اسانس میباشد که اسانس دارای ترکیبات ترپنی، سس کوئی ترپنی، الکلی و کتونی است. برگ حاوی حدود 1.3 درصد اسانس میباشد که دارای ۴۵ درصد اوکالیپتول، ۱۲ درصد ترپن ها، ۴ درصد سس کوئی ترین ها، ۳ درصد متیل اوژنول آلفا و بتا پینن فلاندرن، لینالول، ژرانیول و ترپینئول است.
مشخصات: گیاهی است از خانواده ی زیتون Oleaceae درختچه ای که معمولاً خزان میکند ولی در برخی مناطق نیز همیشه سبز و ناخزان است و در زمستان قسمتی از برگهای آن نمی ریزد و به رنگ قرمز زیبا در می آید. برگهای آن ،بیضی نوک تیز یا نیزه ای، به طول سه تا شش سانتی متر و عرض یک تا سه سانتیمتر میباشد. گلهای آن سفید معطر به شکل خوشه در انتهای شاخههای گل دهنده ظاهر می شود. میوه ی آن مدور گوشتی و با یک هسته به رنگ سیاه به اندازه ی آلبالو است. این گیاه در پرچینها و جنگلهای با خاک آهکی میروید. این درختچه بومی اروپاست و در ایران در کناره ی دریای خزر رویشنهای ساحلی محمودآباد سواحل آستارا و طوالش تا جنگلهای ارسباران میروید و در اطراف تهران نیز انتشار دارد. درخت برگ بو برای عطر و طعم غذاها و تهیه تاج تاج گل لورل در یونان قدیم و ترکیه مورد استفاده قرار میگرفت تاج تهیه شده از برگها را به عنوان جایزه به برندگان بازی ها میدادند. در گزارشی اشاره شده که به برندگان اولین مسابقات المپیک تاج لورل اهدا کرده اند. در انجیل از برگ بو به عنوان مظهر سعادت و شهرت یاد شده است. در داستانهای عامیانه چینی به عنوان درخت با عظمت روی ماه یاد شده است و در نوشته های آنها لورل ماه ترجمه شده است. همچنین در فرهنگ های باستانی مختف داستان های زیادی درباره این درخت وجود دارد. بر اساس مدارک موجود، کاشت درخت برگ بو در ایران از دوره قاجاریه آغاز شده است. ناصرالدین شاه نهال های آن را از اروپا به ایران آورده و در باغ کاخ گلستان کشت نموده است. مظفر الدین شاه نیز کشت این درخت را در دیگر باغ های سلطنتی توسعه داد به عنوان نمونه درختانی در کاخ وزارت دارایی وجود داشت و در حال حاضر شش درخت کهنسال که احتمالاً مربوط به همان دوران می باشد در ضلع شرقی پارک شهر تهران وجود دارد. از آن به بعد کاشت این درخت در نواحی شمالی ایران، تهران و دیگر نقاط رواج یافته است. اعتقادات و نوشته های قدیمی در مورد برگ بو در نقاط مختلف جهان حاکی از آن است که برای این گیاه خواص و اثرات زیادی قائل هستند بعضی از این عقاید در استفادهه ای جادویی آن اشاره شده است. توجه و بررسی این باورها و مطالعه گیاه شناسی و وجود مواد معطر در برگهای آن توجیه کننده این موارد است، سوزاندن، خوردن استفاده های دارویی، غذایی تبخیر اسانس و استفاده از دم کرده جوشانده های برگ بو و وجود این درخت در محل های مسکونی همه و همه نشان دهنده تأثیر اسانس برگهای این درخت در برطرف کردن بیماری ها و یا اثرات مفید و مثبت روحی روانی و جسمی است. که بشر طی قرن ها تجربه کرده است. امروزه استفاده از اسانس برگ بو در رایحه درمانی معمول و مورد توجه بوده و از آن در تسکین و درمان بسیاری از بیماری های روحی و جسمی استفاده می شود. مصرف خوراکی و غذایی آن هم در جهان بسیار زیاد است. در ایران استفاده از برگ بو در بسیاری از غذاها ترشیجات و چاشنی ها معمول می باشد و از برگهای خشک شده آن که در بازار موجود است. استفاده میشود. بر روی سکه های ۱۰ ینی ژاپن عکس برگ بو چک شده است. آرم پرچم جمهوری دومینیکن از یک درخت خرما و یک درخت برگ بو تشکیل شده است. با وجودی که مصرف برگ بو در حد خوراکی عارضه جانبی ندارد ولی بعضی از افراد نسبت به آن حساسیت دارند و حتی ممکن است در اثر تماس با برگ آن دچار درماتیت های پوستی شوند. در کتاب قانون ابن سینا از این گیاه ذکری نشده است.
خواص:
- اشتها آور
- شادی آور
- زایمان راحت
- درمان بواسیر
- درمان سردرد
- درمان ترومبوز
- درمان استسقاء
- درمان سرطان
- درمان آنفولانزا
- شستشوی زخم
- درمان نفخ معده
- درمان روماتیسم
- ادرار آور (روغن)
- درمان سنگ کلیه
- تقویت کننده معده
- خوشبو کننده چای
- درمان سوء هاضمه
- درمان عفونت معده
- درمان طحال (دانه)
- درمان سرماخوردگی
- درمان سرماخوردگی
- درمان تصلب شرایی
- درمان برونشیت مزمن
- درمان ترش کردن معده
- باز کننده مجاری رگ ها
- درمان جوش سیاه (ضماد)
- درمان مشکلات کبد (دانه)
- تقویت حافظه (دانه با عسل)
- درمان رگ به رگ شدن اعضاء
- درمان زخم روده (دانه با عسل)
- درمان لقوه (عطسه زدن با دانه)
- درمان تنگی نفس و سرفه (دانه)
- درمان گزیدن زنبور (ضماد برگ)
- درمان درد دندان (مضمضه با عسل)
- درمان خون مردگی (مالش با روغن)
- تب بر (جوشانده با پسوت خشک نارنج)
- درمان دانه قرمز پوست (ضماد با عسل)
- درمان امراض رحم (حمام ته نشین در جوشانده دانه)
- آب جوشانده ی پوست درخت را بنوشید، تب بر است.
- برطرف کردن ضعف و خستگی ناشی از سرماخوردگی
- باز کننده قاعدگی و تنظیم قاعدگی (دم کرده بجای چای)
- درمان وسواس و صرع و کمردرد و مشکلات مفاصل (دانه)
- درمان ناراحتی های شنوایی (دانه آن را با روغن گل جوشاندن و چکاندن)
- از آب جوشانده برگ و گل های آن به عنوان مصرف داخلی و قرقره برای رفع ورم لوزه و جوشهای ناشی از کمی ویتامین C در دهان استفاده می شود.
- اسانس برگ خاصیت ضد التهاب و ضد تشنج دارد عصاره برگ دارای اثر آنتی اکسیدانی است. اسانس برگ بو یکی از پر مصرف ترین اسانس ها در رایحه درمانی و یکی از مناسب ترین اسانس هایی است که مشخص شده برای ماساژ سیستم لنفاوی مناسب می باشد از برگ و دانه های برگ بو جهت تهیه مرهم (ضماد) برای رفع خارش، جوش سوختگی، رفع التهابات پوست و دردهای روماتیسمی استفاده می کنند. از میوه و برگ به همراه عسل می توان مرهمی تهیه کرد که برای تسکین سرماخوردگی قفسه سینه مفید است.
- برگهای معطر برگ بو در بسیاری از کشورهای مرکز و جنوب اروپا به طور وسیع جهت عطر و طعم انواع غذاها، از جمله سوپ غذاهای گوشتی و همراه با ماهی مصرف می شود. همچنین از آن در کنسرو خیار شور ماهی ساردین و سرکه به عنوان عطر و طعم دهنده استفاده می کنند. استفاده های جادویی در فرهنگ های مختلف برای این گیاه اثرات اعجاب انگیزی به قرار زیر قائل هستند، برگ و بخور برگ باعث هدایت انسان به خلسه معنوی تفکر عمیق در معنویات و امور (الهی) می شود. درخت برگ بو روشنی تابستان را به زمان های تاریک سال می آورد. افزایش دهنده قدرت معنوی و ملکوتی است. خنثی کننده و دور کننده چشم شیطان است. سوزاندن مخلوط برگ بو و چوب خلال برای رفع چشم زخم مناسب است. وجود برگ بو در منزل و یا همراه داشتن آن بیماری ها را رفع می کند وجود برگ بو در خانه باعث محافظت آن از توفان های سهمگین می گردد. کاشت درخت برگ بو در نزدیکی محل زندگی باعث محافظت اهل آنجا از مریضی ها می شود. بعضی افراد گاهی در زمان مدیتیشن (مراقبه) از سوزاندن برگ و یا اسانس برگ بو استفاده می کنند.
مضرات:
- زیاد کننده عرق
- سقط جنین (دانه)
- سمی (گل و برگ)
- استفراغ (زیاده روی)
- سستی معده (میوه و روغن)