نام های دیگر: بازرد، قنه، قاسی، قاصنی، بالیجه، بالنبو.
نوع گیاه: بوته
نام خانواده: چتریان
مزاج: بسیار گرم و خشک
قسمت مورد استفاده: صمغ خارج شده از ریشه و ساقه
مقدار و دستور مصرف: صمغ باریجه به مقدار 2 الی 0.5 گرم روزی سه بار به صورت حب.
ترکیب شیمیایی: مهمترین محصول گیاه باریجه اولئوگم رزین ۳۰ میباشد که از مخلوط حدود ۱۰ درصد اسانس، ۶۳ درصد رزین و ۲۶ درصد صمغ تشکیل شده است. مهمترین ترکیبات اسانس کادی نن ۴ و کادی نول ۵ و مهم ترین ترکیبات رزین شامل ماده اومبلی فرون می باشد که به دو حالت آزاد و ترکیب با الکل ها به نام گالبانور زینو تانول ۷ خوانده می شود اصطلاح صمغ در مورد باریجه با قاسنی از نظر علمی صحیح نمی باشد و آنها را باید اولئوگو رزین اطلاق نمود.
مشخصات: صمغ رزینی است که از گیاهی از خانواده ی Unbelliferae گرفته می شود که گیاه آن را نیز بالنبو یا جاوشیر یا باریجه مینامند. گیاهی دارد چند ساله به بلندی دو متر برگهای آن شبیه برگ درخت چنار ولی با بریدگی های بیشتر با چند بار تقسیم به رنگ سبز غباری و پوشیده از تار ساقه ی آن باریک و استوانه ای است. گلهای آن زرد رنگ میباشد. این گیاه در ایران در مناطق وسیعی از دامنههای مرتفع البرز، دربندسر و دماوند، در خراسان کوپه داغ بین کوشان و لطف آباد و جاده ی الله اکبر در ارتفاعات ۱۸۰۰ متر و در کوه های ساوجبلاغ بین تهران و قزوین و دره ی خرقان ساوه و در جاده ی شیراز نزدیک ده گردون شناسایی شده است. در اثر نیش حشره ای از ساقه ی این گیاه شیرهای خارج میشود و یا برای تولید بیش تر، در ساقه ی آن شکافی وارد میکنند و یا ساقه را قطع مینمایند تا شیره ی بیشتر و سریع تر از آن خارج شود. این شیره به تدریج در مجاورت هوا سفت شده و به دو صورت به بازار عرضه می شود: به صورت اشکی که به رنگ سفید مایل به سبز یا قرمز است و از نظر ابعاد در حد یک فندق میباشد و اگر شکسته شود مقطع آن به رنگ زرد شفاف است که در مجاورت هوا تیره میشود و طعم آن ،گس تلخ و گزنده با بوی قوی و نامطبوع میباشد و اگر روی آتش گذاشته شود گداخته شده و مانند کندر می سوزد، نوع تودهای آن به شکل قطعات نامنظم و بزرگ تر به رنگ سفید کثیف و مخلوط با مواد خارجی و ناخالص است. باریجه نوعی اولتو گم رزین است که حاوی اسانس رزین و صمغ می باشد. گرچه در طب سنتی ایران به طور محدود از باریجه استفاده می شده ولی کاربرد اصلی آن در صنایع مختلف است. خریداران این محصول کشورهای خارجی آن را با عملیات پیچیده و طولانی به ده ها ماده تجزیه کرده و از آنها در موارد مختلف دارویی، آرایشی بهداشتی و صنعتی استفاده می کنند. یکی از مهمترین مصارف باریجه در صنعت آرایشی بهداشتی و تهیه ی عطر و ادکلن است. باریجه در دو نوع اشکی (مدور و کروی شکل) و توده ای وجود دارد که نوع اشکی کیفیت و قیمت بیشتری دارد. برای تهیه ی باریجه گیاهان مولد را به صورت مختلف طولی یا عرضی در پایین ساقه و یا در ناحیه ی یقه ی گیاه تیغ می زنند که مادهای شیری رنگ و متمایل به زرد از آن خارج شده و در معرض هوا کم کم سفت می شود عمل تیغ زدن و برداشت باریجه در فصل بهار تا اوایل تابستان صورت می گیرد و با توجه به پر زحمت و وقت گیر بودن تهیه ی آن قیمت بالایی دارد و یکی از محصولات گیاهی صادراتی ایران می باشد. باریجه بویی تند و نافذ شبیه کرفس دارد و مزه آن تلخ و نامطبوع است. رنگ آن نیز از زرد تا قهوه ای متغیر می باشد. باریجه با نام گالبانوم در بیشتر نقاط جهان و در تجارت مشهور است. طبق کتاب دکتر زرگری یکی از کاربردهای مهم باریجه در تهیه نوعی چسب مخصوص است که برای چسباندن سنگ های قیمتی مانند الماس از آن استفاده می شود یکی از مزایای این چسب بی رنگ بودن آن است.
خواص:
- ملین
- قاعده آور
- درمان نفخ
- درمان آسم
- تقویت رحم
- درمان بواسیر
- درمان انسداد کلیه
- دارای آنتی بیوتیک
- درمان سوزش ادرار
- درمان مشکلات کبد
- درمان جوش صورت
- موثر در زایمان راحت
- درمان مشکلات معده
- درمان برونشیت مزمن
- درمان مشکلات طحال
- درمان مسمومیت (با شراب)
- درمان کمردرد (به صورت ضماد)
- موثر تهیه چسب شیشه و سنگ های قیمتی در صنعت
- پانزده گرم از آن را با آب جوشانده سداب و یا کمی روغن بادام تلخ بخورید. برای دفع سموم مفید است.
- سه گرم از آن را با سه گرم مرمکی و مقداری سرکه ی رقیق مخلوط کنید و بخورید. برای خارج کردن جنین مرده و مشیمه نافع است.
- سه گرم از آن را با عسل مخلوط کنید و بخورید برای خرد کردن سنگ مثانه و کلیه، باز کردن انسداد کلیه و تسهیل زایمان مفید است.
- باریجه در طب سنتی ایران به صورت خوراکی و به عنوان مقوی معده ضد نزله و ضد تشنج مورد استفاده بوده است؛ اما امروزه مصرف خوراکی آن کمتر است و بیشتر در داروهای دامپزشکی استفاده ی خوراکی دارد.
- آن را در کمی روغن زنبق حل کنید و به صورت قطره در گوش بچکانید درد گوش را تسکین میدهد مالیدن آن برای درمان کزاز تسکین درد پهلو و کمر و تحلیل دملها و خنازیر مفید است، اگر بر پشت زهار گذارده شود برای تسکین درد مفید می باشد.
- اگر سه گرم از آن را با آب بخورید محرک ضد عفونی کننده و قاعده آور است، ملین، گرم کننده و محلل گازها و نفخ، است برای رفع تنگی نفس نرم کردن سینه رفع سرفه کهنه برونشیت مزمن، تقویت رحم رفع اختناق، رحم درمان صرع بیماری های عصبی و ضعف معده، کبد و سپرز نافع است و اگر ۳روز متوالی خورده شود برای رفع سوزش مجرای ادرار و بواسیر مفید می باشد.
مضرات:
- سموم
- مغزی
- زنان حامله (بیش از 3 گرم خطرناک است)
- برای اشخاص گرم مزاج مضر است در مناطق گرم و در فصول گرم نباید مصرف شود.
