نام های دیگر: بادنجان، حدق، حدج، پادنگان، لهب، آنب، کهلم، کهبرگ، یبروجا، زعرور، قهقب، وغد، مغد، پاتنگان

نوع گیاه: بوته

نام خانواده: سیب زمینی

مزاج: گرم و خشک، درجه 2- 1

قسمت مورد استفاده: میوه، برگ، دانه و ریشه

ترکیبات شیمیایی کلاهک بادمجان: الکالوئید سولانین در آن وجود دارد.

ترکیبات شیمیایی شاخه های بادمجان: آلکالوئید سولانین در آن وجود دارد.

مصلح: پخت با گوشت بره، روغن گاوی تازه. سرکه، زیره، گلپر، انار و دانه آثار.

مقدار و دستور مصرف: بر حسب قسمت های مختلف گیاه متفاوت می باشد.

ترکیب شیمیایی: ویتامین های: C – B – A در آن فراوان است.  الکالوئید سولانین، تری گونلین، کولین؛ در هر یک صد گرم خام آن این مواد وجود دارد: آب ۹۲ گرم پروتئین 1.2 گرم چربی 0.2 گرم هیدراتهای کربن 4.7 گرم کلسیم ۱۲ میلیگرم تیامین 0.05 میلی گرم فسفر ۲۶ میلی گرم آهن 0.7 میلی گرم سدیم ۲ میلیگرم پتاسیم ۲۱۴ میلی گرم رایبوفلاوین 0.05 میلی گرم نیاسین 0.6 میلی گرم؛ در هر ۱۰۰ گرم پخته ی آن این مواد وجود دارد: آب ۹۴ گرم پروتئین ۱ گرم چربی 0.2 گرم هیدرات های کربن 3.2 گرم کلسیم ۱۱ میلی گرم فسفر ۲۱ میلی گرم آهن 0.6 میلی گرم سدیم ۱ میلی گرم پتاسیم ۱۵۰ میلی گرم تیامین 0.05 میلی گرم رایبو فلاوین 0.04 میلی گرم نیاسین 0.5 میلی گرم.

مشخصات: بادنجان گیاهی است یک ساله با ساقه ی استوانه ای پوشیده از کرک و پرشاخه، برگهای آن بیضی، نوک باریک با کرک های پنبه ای گلهای آن بنفش و میوه ی آن اغلب دراز با رنگ بنفش تیره و سیاه و بعضی از ارقام آن زرد یا سفید میباشد که به وسیله ی کلاهکی سبز رنگ به ساقه متصل است. واریته ی سیاه آن خوردنی و سایر واریته ها زینتی هستند بادمجان بومی هند است و از آن دیار برخاسته و به سایر مناطق رفته است و در حال حاضر در اغلب کشورها کاشته می شود. همان طور که گفته شده بادنجان بومی هندوستان است. این گیاه در قبل از تاریخ در قسمت های جنوبی و شرقی آسیا کشت می شده؛ اما تقریباً پیش از سال ۱۵۰۰ میلادی به غرب دنیا راه یافته است. اولین نوشته راجع به بادنجان سال ۵۴۴ میلادی در چین کشف شده است تعداد زیادی نامهای عم آفریقایی و چند اسم رومی و یونانی نشان میدهد که این گیاه در قرون وسطی توسط اعراب در نواحی مدیترانه توسعه داده شده است. نام علمی امروز این گیاه در قرن ۱۶ میلادی از یکی از نامهای عربی آن گرفته شد. نام «گیاه تخم مرغی» که در آمریکا، استرالیا، نیوزلند و کانادا برای بادنجان به کار می رود، مربوط به قرن هجدهم است که واریته هایی از بادنجان به رنگ زرد یا سفید کشت میشد و شبیه تخم مرغ بود. نام های انگلیسی و فرانسوی این گیاه از نام های عربی البادنجان و فارسی بادنجان مشتق شده است. در هندوستان آفریقای جنوبی و مالزی های انگلیسی تبار بادنجان به نام برینجال معروف است که از کلمات فارسی و سانسکریت مشتق شده است. با توجه به اینکه گیاه بادنجان از خانواده سیب زمینی میباشد، تا مدت ها باور بر این بودند که مانند بعضی از گیاهان این خانواده به شدت سمی است. میوه خام بادنجان دارای مزه تقریباً تلخ می باشد؛ ولی ضمن پختن تلخی آن کم شده و بو و مزه تازه ای در آن ایجاد می شود همچنین در صورتی که بادنجان بصورت ورقه ای بریده شده و برای مدتی به آن نمک زده و سپس شسته شود تلخی آن کم و نرم می شود بعضی از واریته هایی که در سال های اخیر کشت می شوند احتیاج به چنین کاری ندارند و چندان تلخ نیستند بادنجان دارای حالتی است که در زمان سرخ شدن مقدار زیادی روغن و انواع سس ها را به خود جذب می کند برای کاهش جذب همان عمل نمک زدن می تواند موثر باشد دانه های زیاد موجود در بادنجان نرم بوده و خوراکی هستند. پوست نازک بادنجان نیز خوراکی است و اصولاً احتیاج به جدا کردن ندارد. از بادنجان در اکثر نقاط دنیا و به خصوص در نواحی آسیا از جمله، ایران، غذاهای متنوعی تهیه می شود بهترین غذاهای ایرانی که در آنها بادنجان استفاده میشود کشک بادنجان میرزا قاسمی و خورش بادنجان است. همچنین یکی از ترشیجات پر مصرف در ایران ترشی بادنجان و با انواع دیگر است. شاید بتوان گفت متنوع ترین غذاها را از بادنجان در هندوستان تهیه می کنند؛ به همین دلیل در بعضی نقاط هند به بادنجان پادشاه سبزی ها میگویند بادنجان مدت کوتاهی پس از پوست گرفتن در معرض هوا به علت اکسید شدن مواد آن تغییر رنگ داده و قهوه ای رنگ می شود. با توجه به اینکه گیاه بادنجان از خانواده سیب زمینی است و این گیاهان اصولاً دارای آلکالوئیدهای سمی و یا دارای عوارض جانبی هستند در همه مراجع تأکید شده برای کاهش این مواد و اثرات حاصله لازم است همان طور که شرح داده شده با نمک و آب آنها را کاهش دهیم. نکته مهم دیگر اینکه بعضی نسبت به بادنجان حساسیت دارند که مربوط به مواد موجود در آن است. پختن بادنجان باعث کاهش این مواد و عوارض حاصله می گردد. باید توجه داشت که بر خوب پختن بادنجان تاکید شده است. بهترین نوع بادنجان برای استفاده در غذاها بادنجان تازه کم تخمه سخت نشده است که بر روی گیاه زیاد نمانده باشد.

خواص:

1. ملین
2. ادرار آور
3. اشتهاآور
4. ضد تشنج
5. دافع سودا
6. درمان چاقی
7. درمان نازایی
8. درمان خنازیر
9. دارای پتاسیم
10. دارای رادیواکتیو
11. قابض (با سرکه)
12. درمان گوش درد
13. قلیایی کننده خون
14. درمان سوء هاضمه
15. درمان مشکلات اعصاب
16. درمان تنگی نفس (تخم)
17. ضد مسمومیت قارچ سمی
18. درمان آسم (جوشانده ریشه)
19. زخم معده (تنتوری یا آب پز)
20. موثر در سیاه کردن مو (ضماد)
21. درمان انگل ها (به صورت خام)
22. درمان زخم دست در اثر سرمازدگی
23. خوشبو کننده عرق و بوی بد زیر بغل
24. درمان سرطان معده (به صورت تنوری)
25. درمان اسهال خونی (برگ ها و پوست)
26. باز کننده انسداد و گرفتگی مجاری عروق
27. درمان بی خوابی (ترکیب بادمجان و بادام تلخ)
28. درمان عرق کف دست (شستشو با جوشانده آب سیاه)
29. تخم بادنجان را بخورید برای رفع تنگی نفس و نزله مفید است.
30. رفع درد ناشی از ضربه (آب تنوری شده آن + شکر سیاه هندی)
31. موثر در درمان سفیدی و تقویت نور چشم (مالش با برگ خشک)
32. اگر هربار مقدار کمی از پوست بادنجان خورده شود، ضد اسهال خونی است.
33. کلاهک بادمجان قابض است، خون را بند می آورد خون ریزیهای روده ای را قطع میکند، از احتلام شبانه می کاهد.
34. درمان بواسیر (با بادام تلخ با پودر اقماع و شکوفه آن با روغن بابونه بمالید البته قبالً موضع با با روغن بادام چرب کنید).
35. آن را چهار قاچ کرده نمک بپاشید و بخیسانید و آب خیسانده ی آن را به دست و پایی که زیاد عرق میکند و بو میدهد بمالید بو و عرق را نقصان میدهد.
36. آن را خشک کنید، بعد بسوزانید و خاکستر آن را با مقداری سرکه خمیر کرده چند روز روی زگیل گذارید.بعضی از انواع زگیل ها را مرتفع می سازد.
37. آب دم کرده ی شاخه های بادمجان را بنوشید قابض است خون را بند می آورد، خون ریزی های روده ای را متوقف میسازد و از احتلام شبانه جلوگیری میکند.
38. کلاهک بادمجان را خوب بجوشانید بعد آب غلیظ آن را صاف کنید و دوباره با تخم کتان مخلوط کرده و بجوشانید و ضماد کنید سودای کهنه را درمان می کند.
39. ریشه های بادمجان را بجوشانید و آب صاف کرده اش را بنوشید. ضد آسم است، قابض میباشد، خون را بند می آورد، خون ریزی روده ای را قطع میکند از احتلام شبانه جلوگیری مینماید.
40. کلاهک بادمجان را با دمش بجوشانید و روزی یک فنجان از آب صاف کردهی آن را بنوشید، یا خشک آن را هم بکوبید و در آتش بریزید و دود آن را به نشست بدهید بواسیر بادی را درمان میکند.
41. آن را بجوشانید بعد بکوبید و با روغن زیتون مخلوط کرده و باز بجوشانید تا آب آن کاملاً بخار شود و آن چه میماند مثل مرهم شب و روز دایم ضماد گذارید. لکهای سفید بدن یا برصی را برطرف میکند.
42. آن را بخورید، ملین، مدر، مقوی معده و اشتها آور است مسمومیتی را که از خوردن قارچ های سمی باشد برطرف می سازد گرفتگی مجاری عروق را باز میکند خنازیر و اولسر را درمان می کند، خام آن ضد انگل است.
43. یک تحقیق در برزیل نشان داده که بادنجان دارای خاصیت کاهش کلسترول خون می باشد و تحقیق دیگری در همین کشور نشان داده است که تأثیر چندانی در این مورد ندارد. البته چون واریته های مختلفی از بادنجان در جهان وجود دارد، باید تحقیقات بیشتری در این مورد صورت گیرد. یکی دیگر از خواص بادنجان خنثی کردن رادیکالهای آزاد است که میتواند در جلوگیری از سرطان مفید باشد بادنجان منبع خوبی از پتاسیم و اسید فولیک بوده و از این نظر ارزشمند است. بادنجان بیشتر از گیاهان خوراکی دیگر دارای آلکالوئید نیکوتین می باشد و میزان آن حدود 0.1 میلی گرم در هر صد گرم بادنجان خام است. البته این مقدار در مقایسه با سیگار بسیار ناچیز است؛ به طوری که هر ۹ کیلوگرم بادنجان به طور متوسط نیکوتینی معادل یک عدد سیگار دارد.

مضرات:

1. تب
2. آسم
3. جذام
4. چاقی
5. حصبه
6. یرقان
7. سردرد
8. ورم کبد
9. درد پهلو
10. ورم کلیه
11. لک سیاه
12. مالیخولیا
13. فشار خون
14. ضعف یدد
15. تاول دهان
16. زنان حامله
17. قند در ادرار
18. سنگ صفرا
19. جوش دهان
20. ورم سرطانی
21. خارش پوستی
22. مسمومیت (کال)
23. کبد (سرخ کردن)
24. بواسیر (گوشت آن)
25. طحال (سرخ کردن)
26. تیره کننده رنگ صورت
27. زیاد کننده سودا (سرخ کرده) بادمجان – مغد – وغد – پاتنگان – بادنگان – حدق – حدج
28. قبل از طبخ به مدت نیم ساعت در محلول آب و نمک دریا بخیسانید تا ماده ای زرد رنگ که همان سم بادنجان است خارج شود.
29. در بدن ایجاد نفخ و درد پهلو می کند عرق بدن را بدبو می سازد رنگ رخساره را کدر و غیر شفاف می کند سلول های بدن را در برابر بعضی ویروس ها کم استقامت می سازد کسانی که درد پهلو، زهار، بواسیر و درد چشم سوداوی دارند باید از مصرف آن پرهیز کنند.
30. حساسیت های پوستی دهانی و یا خوراکی نسبت به بادنجان به طور مکرر در جهان ثبت شده است. گزارشی در سال ۲۰۰۸ میلادی نشان داده است که در هندوستان نزدیک به ۱۰ درصد افراد به بادنجان حساسیت دارند که 1.4 درصد از آنها این حساسیت را پس از دو ساعت نشان داده اند. حساسیت نسبت به برگ گیاه یا گرده های گل نیز به صورت موضعی (پوستی) و یا اشکال دیگر گزارش شده است. تحقیقات نشان داده که بیشتر این حساسیت ها به علت وجود هیستامین و بعضی مربوط به نوعی پروتئین است. با وجودی که پختن بادنجان خاصیت حساسیت زایی آن را کاهش میدهد، ولی گاهی پروتئین حساسیت زای آن در اثر پختن از بین نمی رود.