نام های دیگر: تین، سوقی، انجیر شیرازی، فک، فکیوس، فراکتوس، زوکزون.

نام خانواده: توت

نوع گیاه: درخت و درختچه

مزاج: گرم و تر، درجه 1- 2

قسمت مورد استفاده: شیرابه، برگ، میوه

مصلح: زیتون، سکنجبین، شربت ریواس، شربت بالنگ، گردو، مصلح میوه ی انجیر گردو است.

ترکیب شیمیایی انجیر کال: 0.06 ماده ی تلخ فیکوسین، برگاپتن، پیسین، اوره آز، پاپائین، تایروزین، گلوتامین، فیتوسترول، سیتوسترول، کوئرسی تین، گلوکوز، رامنوز، فیکوسین، سروتی نیک اسید.

ترکیب شیمیایی: در هر یک صد گرم انجیر خام و خشک مواد زیر وجود دارد: آب ۲۳ گرم، پروتئین 4.3 گرم، چربی هیدرات های کربن ۶۹ گرم، کلسیم ۱۲۶ میلیگرم، فسفر ۷۷ میلیگرم، آهن ۳ میلیگرم، سدیم ۳۴ میلیگرم، پتاسیم ۶۴۰ میلیگرم، تیامین 0.10 میلیگرم، رایبوفلاوین 0.10 میلی گرم، نیاسین 0.7 میلی گرم، قند، نشاسته، سلولز، آنزیم، آهک مواد از ته، منگنز، برم، پروتئوز، پروتئاز، فیسین، خاکستر لیپاز، کراوین کاروتن، تایروزین، آمینواسید، مالیک اسید، بوریک اسید، سروتی نیک اسید، سیتریک اسید. در میوه ی انجیل ویتامین های A ۸۰ واحد بین المللی B وجود دارد.

مقدار و دستور مصرف: گرچه میزان معینی برای مصرف انجیر گزارش نشده است ولی با وجود خواص و فواید متعدد و مهمش نباید در خوردن آن زیاده روی کرد اجتناب از مصرف زیاد انجیر در بعضی منابع، از جمله کتاب ابن سینا، توصیه شده است. روزانه ۳۰ گرم شربت انجیر برای رفع یبوست دو عدد انجیر خیس شده صبح ناشتا جهت تسکین سیاه سرفه و جوشانده سه عدد برگ انجیر برگها را که در آفتاب خشک شده اند در ۳۰۰ میلی لیتر یا یک لیوان آب به مدت ۱۵ دقیقه بجوشانید و سپس صاف کنید جهت کاهش قند خون مصرف شود.

مشخصات: گیاهی است از تیره ی توت و از خانواده ی Moraceae درختی دارد که بلندی آن پنج یا شش متر و گاهی بیشتر میشود برگهای آن ،پهن بزرگ و پنجه ای با بریدگی دارای پنج قسمت، شبیه برگ مو، خشن و به رنگ سبز خاکستری است. تنها درختی است که بدون شکوفه یا گل میوه میدهد. میوه های آن در انتهای برگ ظاهر میشود رنگ میوه قبل از رسیدن سبز و پس از رسیدن به رنگ زرد یا قهوه ای یا سیاهتبدیل میشود در داخل میوه دانههایی به اندازهی خاکشیر وجود دارد طعم میوه ی آن موقعی که رسیده باشد شیرین است و هر چه بیشتر بماند به شیرینی آن افزوده میشود انجیر از مشرق زمین برخاسته و قرنهاست که در نواحی آب و هوای مدیترانه ای نیمه گرم کاشته می شود درخت انجیر در قسمتهای وسیعی از جنگلهای شمال ،ایران ،آذربایجان، اصفهان اطراف ،تهران ،شیراز ،خوزستان ،دالکی، خراسان و نواحی غرب ایران می روید. انجیر خوراکی یکی از قدیمیترین گیاهانی است که بشر کشت و پرورش داده است. تعداد ۹ فسیل انجیر مربوط به ۹۲۰۰ تا ۹۴۰۰ سال قبل از میلاد مسیح از اوایل دوران پارینه سنگی در نزدیکی دره های اردن، ۱۳ کیلومتری شمال جریکو پیدا شده است. به نظر می رسد درخت انجیر حداقل هزار سال قبل از گندم و چاودار و حبوباتی از این قبیل، کشت شده است. درباره این درخت کهن مطالب زیادی در منابع علمی سال های اخیر آمده که برخی از آنها بیان می شود اولین میوه ای که در کتاب انجیل مقدس ذکر شده انجیر است در این کتاب انجیر نشانه صلح، ثروت و شادمانی قلمداد شده است. همچنین اولین لباسی که آدم و حوا در باغ بهشت برای خود تهیه کردند. برگ درخت انجیر بود؛ زیرا انجیر درخت بهشتی است که در قرآن کریم نیز از آن نام برده و به آن قسم خورده شده است. در کتاب تورات چنین نقل شده که یکی از پیغمبران به نام «اشعیای نبی» در حدود ۷۰۰ سال قبل از میلاد مسیح یکی از پادشاهان قوم یهود به نام «حزقیا» را که در بستر مرگ بود، با مرهمی از انجیر نجات داد. این پادشاه به دملی بدخیم گرفتار شده بود که پس از بهبودی با مرهم انجیر چهارده سال دیگر زندگی کرد. یکی از نظریه هایی که طی سالهای اخیر درباره این مساله شگفت انگیز مطرح شده وجود الدهید بنزوئیک به عنوان یک ماده قوی ضد سرطان در انجیر است. در قرآن کریم به انجیر قسم خورده شده (سوره التین) و چندین بار از آن یاد شده است. همچنین، رسول اکرم (ص) آن را برای هموروئید (بواسیر) و رنگ پریدگی و درمان نقرس توصیه فرموده اند. همچنین مصریان قدیم علاقه زیادی به انجیر داشتند یونانیان درخت انجیر را مقدس شمرده و رومیان برای آن احترام خاصی قائل بوده اند در قرون وسطی از همه قسمت های درخت انجیر به عنوان دارو استفاده می شد؛ مثلا از برگ آن برای بهبود دردهای سینه و سر و از دانه های آن برای قطع خونریزی ها استفاده میکردند. در انجیر میوه و (شیرابه) آنزیمی به نام فیسین وجود دارد که خاصیت پروتئولی تیک یا هضم کننده پروتئین ها را دارد؛ به همین دلیل انجیر ضد کرم و درمان کننده زگیل و میخچه است و برای نرم کردن گوشت در صنایع گوشت استفاده می شود. مصریان باستان از شیرابه درخت انجیر برای مومیایی مردگان خود استفاده می کرده اند.

خواص:

1. صفرا آور
2. دافع سودا
3. درمان جنون
4. دارای پتاسیم
5. درمان بواسیر
6. درمان عطش
7. درمان وسواس
8. موثر در زیبایی
9. درمان اوره خون
10. درمان ورم روده
11. درمان شاش بند
12. درمان روماتیسم
13. درمان تکرر ادرار
14. درمان درد پشت
15. درمان تپش قلب
16. درمان خلط خونی
17. درمان انسداد کبد
18. نرم کردن گوشت
19. درمان آبسه دندان
20. درمان تنگی نفس
21. درمان چربی خون
22. درمان تورم حنجره
23. درمان عفونت روده
24. برطرف کننده خشم
25. درمان مشکلات ریه
26. تقویت رشد کودکان
27. درمان مشکلات کبد
28. درمان کلسترول بالا
29. دارای آنتی اکسیدان
30. درمان تشنج و صرع
31. تقویت کننده حافظه
32. درمان سخت ادراری
33. درمان تصلب شرایین
34. درمان مشکلات کلیه
35. درمان قولنج (کولیت)
36. درمان مشکلات قلبی
37. درمان مشکلات مثانه
38. درمان برونشیت مزمن
39. نرم کننده سینه و روده
40. رفع اعتیاد (با مغز گردو)
41. درمان عطش و تب (تازه)
42. درمان سرماخوردگی شدید
43. درمان زخم معده (با عسل)
44. درمان مسمومیت (با سداب)
45. درمان قطره قطره آمدن ادرار
46. درمان درد دندان (شیرابه برگ)
47. تصفیه کننده خون (انجیر سیاه)
48. درمان یبوست (خصوصاً خشک)
49. درمان مشکلات دستگاه هاضمه
50. درمان سوزش و خشکی زخم ها
51. درمان بهق (مالش با بوره ارمنی)
52. قلیایی کننده خون (انجیر خشک)
53. درمان اسهال خونی (انجیر خشک)
54. درمان عقرب گزیدگی (شیره برگ)
55. درمان تورم لثه (غرغره با جوشانده)
56. سرشار از ویتامین ها (خصوصاً B1)
57. تقویت حافظه (جوشانده برگ انجیر)
58. تقویت کننده بیماران در دوره نقاهت
59. سفید کننده دندان (مالش با سوخته آن)
60. دافع اخلاط فاسد (با کافشه و بوره ارمنی)
61. درمان نقرس و اسید اوریک (انجیر خشک)
62. درمان خال و زگیل (شیرابه برگ به موضع)
63. درمان ترک پوست از سرما (با روغن بمالید)
64. درمان لاغری (4 روز با کمی انیسون بخورید)
65. درمان کمردرد و استحکام استخوان (انجیر خشک)
66. مسهل (شرابه برگ در قند چکاندن و با چای خوردن)
67. درمان ورم پروستات (2 ماه خیسانده انجیر خشک ناشتا)
68. درمان استسقاء (جوشانده شاخه نازک درخت و انجیر خشک)
69. تقویت کننده نیروی جنسی (انجیر + مغز گردو روزی 100 گرم)
70. تنظیم کننده قاعدگی (جوشانده برگ چند روز قبل از عادت ماهیانه)
71. شیره درخت انجیر را پای دندان تزریق کنید. عصب آن را می کشد.
72. آن را در سرکه بپزید و ضماد کنید خشک شدگی زخم را برطرف میکند.
73. آن را بکوبید و با یوره مخلوط نموده و ضماد کنید گند طاول را درمان میکند.
74. شیره درخت انجیر را روی بواسیر بمالید و هر روز تکرار کنید. درمان کننده است.
75. خشک آن را بکوبید و با آرد جو و گندم ضماد کنید ورم بناگوش و دملها را تحلیل می برد.
76. آن را با سداب مخلوط کرده بجوشانید و آب آن را تنقیه کنید برای رفع دل پیچه مفید است.
77. چهل تا ۱۲۰ گرم از آن را در یک لیتر آب بجوشانید و بخورید خفقان و بواسیر را درمان میکند.
78. تازه ی انجیل کال را آن قدر روی موضع بمالید تا از آن موضع خون بیاید ورم بواسیر را درمان می کند.
79. خشک آن را بسوزانید و سوخته ی آن را با کمی روغن بر سر خضاب کنید. موهای سفید را مشکی می کند.
80. آن را با شنبلیله در آب جوش دم کنید و بخورید برای درمان خشونت سینه درد سینه و سرفه بسیار نافع است.
81. آن را له کنید و با کمی عسل به صورت ضماد مصرف کنید لک و پیس و کبود شدگی زیر چشم را درمان می کند.
82. آن را بخورید. قلب را خنک میکند گرفتگیها را باز میکند مقوی کبد است و کم بودن ترشح ادرار را مرتفع می سازد.
83. ۲۵ تا ۳۰ گرم انجیر کال را در یک لیتر آب جوش دم کنید و آب آن را صاف کرده بنوشید. سرفه را تسکین می دهد.
84. شاخه های نازک و جوان درخت انجیر را خرد کرده دم کنید و آب آن را بنوشید. ادرارآوری قوی است و آنژین را درمان می کند.
85. خشک آن را بسوزانید بعد نرم بسایید و با گلیسیرین مخلوط کنید بعد با آن دندان ها را بشویید. دندان ها را سفید و محکم می کند.
86. شیره درخت انجیر را پای دندان بمالید و یا کمی پنبه را در آن فرو کنید و در حفره ی دندان قرار دهید. درد دندان ساکت می شود.
87. پوست شاخه های جوان و تازه ی درخت انجیر را بکنید و بجوشانید و آبش را بنوشید اسهال ساده و اسهال خونی را درمان می کند.
88. شیره درخت انجیر را هر روز سه بار بمالید و تا بهبودی کامل ادامه دهید زگیل، میخچه، کک مک و خال گوشتی را برطرف می کند.
89. هر شب شش دانه از آن را قاج قاچ کنید و در آب نیمه گرم بخیسانید و صبح ناشتا بخورید. یبوست و ورم طحال و پروستات را درمان میکند.
90. چهل روز صبح ناشتا آن را با انیسون بخورید معرق و مسکن حرارت است، جهت دوره ی نقاحت بیماران مفید میباشد و افراد لاغر را فربه می کند.
91. آن را بکوبید و با موم یا روغن زیتون یا هر دو مخلوط کنید و ضماد نمایید. ترک های پوست که از سرماخوردگی باشد را درمان می کند.
92. تازه ی آن را بکوبید و با آرد جو خمیر کنید بعد گرم کرده و تا گرم است ضماد کنید. درد عضلات را تسکین می دهد سر دمل و سوزه را باز می کند.
93. خشک آن را در شیر بپزید و آن را در دهان مزمزه و قرقره کنید آبسه ی دندان و ورم لثه را تحلیل می برد ورمهای حلق و گلودرد کهنه و مزمن را درمان میکند.
94. اگر آن را نه روز در سرکه بخیسانید و هر روز پنج عدد از آن را با سرکه بخورید و مقداری از آن را هم کوبیده و ضماد کنید برای تحلیل ورم طحال خیلی خوب است.
95. افرادی که عادت به قولنج دارند شکم دردهای سخت میگیرند و دارای یبوست نیز هستند، مقداری انجیر را با یک پنجم آن مغز گردو بکوبند و بخورند این عادت از آنها مرتفع میشود.
96. قهوه ی انجیر که برای تهیه ی آن انجیر را باید بو داده و بسایید تا به صورت قهوه درآوردید و بخورید. برای درمان سیاه سرفه سینه پهلو ذات الریهی ،حاد نزله و برونشیت مفید است.
97. انجیر کال را نرم بکوبید بعد با آب جوشانده پوست سبز گرد و خمیر کرده و شیاف هایی درست کنید و شبی یک عدد شیاف نمایید. بواسیر دکمه ای بواسیر بادی و بواسیر خونی را درمان می کند.
98. آن را بپزید و به شکل کمپوت یا مربا درآورید. مغزی و مقوی ،است برای تقویت باه مفید است سوءهاضمه را برطرف می سازد، وسواس، صرع وجنون را درمان میکند سرفه رطوبتی را تسکین میدهد.
99. کاهش پرفشاری خون: انجیر منبعی غنی از پتاسیم است که در کنترل فشارخون نقش اساسی دارد. بسیاری از افراد به مقدار کافی میوه و سبزیجات مصرف نمی کنند و برعکس، سدیم زیادی از طریق نمک استفاده می کنند که در این شرایط بدن با کمبود پتاسیم و افزایش سدیم روبه رو می شود و فشارخون افزایش می یابد به همین دلیل موادی مانند انجیر که کلسیم و پتاسیم قابل توجهی دارد به خصوص برای افرادی که مبتلا به پرفشاری خون هستند مفید است. مصرف این گونه مواد همراه با کاهش مصرف سدیم (نمک) به کنترل فشارخون کمک می کند.
100. یک روش شیرین برای کاهش وزن: انجیر یکی از منابع خوب فیبر (الیاف) گیاهی است. الیاف و غذاهای حاوی فیبر در کنترل وزن مؤثرند انجیر کالری خیلی زیادی ندارد و چربی آن هم کم است. هر دانه انجیر دارای ۲۸ کالری و تقریباً بدون چربی است.
101. ضد سرطان: دلایل مختلفی مبنی بر ضد سرطان بودن انجیر در متون علمی برشمرده شده است از جمله وجود پلی فنل ها که خاصیت آنتی اکسیدانی بسیار قوی دارند از دلایل دیگر وجود ترکیبات کومارینی در انجیر است که اثرات ضد سرطان پوست و پروستات آنها تا حدی به اثبات رسیده است. همچنین وجود الدهید بنزوئیک دلیل دیگری برای اثرات ضد سرطانی انجیر می باشد. تقویت کننده قلب و عروق وجود مواد فلاونوئیدی در انجیر می تواند از امراض قلبی عروقی بکاهد. همچنین مصرف برگ انجیر در حیوانات آزمایشگاهی باعث کاهش کلسترول و تری گلیسیرید خون آنها شده است.
102. جلوگیری از پوکی استخوان: انجیر سرشار از کلسیم است که میتواند در استخوان سازی نقش مهمی داشته باشد. از طرف دیگر، مقدار قابل ملاحظه پتاسیم آن از هدر رفتن کلسیم در ادرار جلوگیری می کند.
103. رفع یبوست: مقدار قابل ملاحظه فیبر (الیاف) در انجیر باعث رفع یبوست می شود. به همین دلیل انجیر و شربت آن از قدیم به عنوان مسهل مورد استفاده بوده است.
104. کاهش قند خون: مصرف مقدار کم انجیر می تواند تا حدی قند خون را کاهش دهد. این اثر به علت فیبر زیاد موجود در آن است؛ ولی برگ انجیر در کاهش قند خون مؤثرتر است. همچنین، عصاره برگ انجیر میتواند مصرف انسولین تزریقی را در افراد دیابتی کاهش دهد.
105. ضد کرم: سیستئین پروتئیناز موجود در میوه و شیرابه انجیر در از بین بردن نماتودهای گوارشی مؤثر است. البته در زمان مصرف باید از خنثی کننده های اسید معده سایمتیدین و یا داروهای گیاهی خنثی کننده اسید معده استفاده شود.
106. کاهش کلسترول و چربی: در مطالعات، حیوانی عصاره برگ انجیر باعث کاهش کلسترول و چربی شده است. حفاظت کبدی عصاره برگ انجیر اثر محافظتی چشمگیری علیه آسیب های کبدی حاصل از تتراکلرورکربن نشان داده است همچنین به علت خاصیت آنتی اکسیدانی، باعث کاهش سطح لیپید پروکسیداز شده و اثر مهاری روی آنزیم های سایتوکروم داشته و مانع تبدیل تتراکلرور کربن به گونه های فعال و مخرب می شود.
107. در طب سنتی از شیرابه انجیر برای از بین بردن زگیل و میخچه به صورت موضعی استفاده می شده که ناشی از خاصیت پروتئولی تیک آن می باشد این اثر سریع نبوده و تدریجی است. در قدیم از جوشانده ساقه درخت انجیر برای درمان آب آوردن انساج استفاده می شده است. همچنین جوشانده پوست درخت را جهت درمان اسهال مصرف می کردند از جوشانده انجیر خشک نیز به عنوان تسکین التهاب مجاری تنفسی و التهاب اعضای دیگر مانند کلیه مثانه و مواردی چون، سرخک مخملک، آبله، ذات الریه و این گونه بیماری های التهابی استفاده می شده است. همچنین، غرغره جوشانده انجیر خشک را برای تسکین تحریکات مخاط دهان، گلو و لثه استفاده می کردند. انجیر خشک محرک اعمال روده و معده است؛ به همین دلیل آن را برای درمان سوءهاضمه و یبوست های مزمن میخوردند در زمان های قدیم از برگ درخت انجیر در بیماری های جلدی مانند تومورها، سوختگی، زخم زگیل میخچه و مشکلاتی مانند جذام و بواسیر استفاده میشد.

مضرات:

1. حصبه
2. ضعف بینایی
3. چاقی (مصرف زیاد)
4. برای کبد های ضعیف
5. مرض قند (انجیر خشک)
6. مشکلات معده (زیاده روی)
7. سوء هاضمه (با گوجه فرنگی)
8. افراد با سابقه داشتن سنگ اگزالیک (انجیر خشک).
9. استفاده از انجیر خشک موجب عطش زیاد می شود.
10. استفاده زیاد از حد انجیر خشک موجب بیماری های طحال می شود.
11. مهم ترین عارضه جانبی میوه و برگ انجیر مربوط به وجود فورانوکومارین ها، به خصوص پسورالن آن است که باعث واکنش های پوستی در بعضی افراد می شود. در این نوع حساسیت تماس برگ یا میوه به خصوص شیرابه (انجیر) با پوست بعضی افراد و سپس قرار گرفتن در معرض تابش نور باعث ایجاد التهاب همراه با قرمزی و حتی تاول های شدید و زخم و تغییر رنگ پوست به قهوه ای تیره می گردد که در نوع شدید بسیار دردناک است. بهبودی نوع شدید این حساسیت ممکن است هفته ها طول بکشد. در صورت ایجاد چنین حالتی دور نگه داشتن قسمت آسیب دیده از نور خورشید و چرب کردن مداوم پوست با کرم های چرب و مرطوب کننده به بهبودی سرعت می بخشد.