نام های دیگر: اسپند، حرمل، جرهل، پسند، سداب کوهی، سداب بری، مولی، صندل دانه، اسفنجه، دوینشت.

نوع گیاه: بوته

نام خانواده: اسفند

مزاج: گرم و خشک، درجه 3- 2

قسمت مورد استفاده: دانه و تمام گیاه

مصلح: رب ها و میوه های ترش، کتیرا، سکنجبین و سایر ترشی ها

ترکیب شیمیایی: چهار آلکالوئید به نامهای هارمین هارمالین، هار مالول و پگانین یا وازی سین دارد.

ترکیب شیمیایی ریشه اسفند: کنازولین، چهار آلکالوئید به نام های هارمین هارمالین هارمالول و پگانین یا وازی سین.

مقدار و دستور مصرف: پودر آن به مقدار 4 الی 2 گرم روزی سه بار به صورت دم کرده. همچنین حداکثر میزان دارویی آن (مثلاً به عنوان ضد درد)، 15 الی 30 میلی لیتر از جوشانده (1 بر 20 گیاه در آب) و یا 2 تا 4 میلی لیتر تنتور (1 بر 10 گیاه در محلول هیدروالکلی) است.

مشخصات: گیاهی است از خانواده ی Zygophyllaceae علفی و چند ساله ارتفاع آن کم، ظاهراً شبيه سداب و پربرگ است برگها با تقسیمات باریک نامنظم و سبز ،روشن گلهای آن به رنگ سفید تیره و میوه کپسول ناشکوفا مدور و کروی میباشد که دانه هایی سیاه رنگ در داخل آن قرار دارد. این گیاه در مناطق مدیترانه ای شمال آفریقا ترکیه و سوریه میروید در ایران نیز در حاشیه ی کویر راه تهران قم اصفهان ،تهران تهران قزوین در رستم آباد رودبار، اطراف کرج ،بوشهر از نا جاده تفرش و بعضی نواحی دیگر به طور خودرو دیده می.شود این گیاه معمولاً در اراضی بایرمی روید.

خواص:

1. مخدر
2. ادرار آور
3. خلط آور
4. دافع بلغم
5. درمان نفخ
6. دافع سودا
7. درمان فتق
8. درمان جنون
9. نرم کننده سینه
10. درمان فراموشی
11. مستی آور است.
12. درمان بی خوابی
13. درمان انگل روده
14. درمان تنگی نفس
15. تصفیه کننده خون
16. درمان تشنج عصبی
17. درمان احتلام با آب گرم
18. زیاد کننده شیر مادر است.
19. برای درمان سل نافع است.
20. برای درمان چاقی نافع است.
21. برای درمان فلج ها نافع است.
22. برای درمان گاز روده نافع است.
23. درمان درد دندان به صورت بخور
24. برای درمان تب مالاریایی نافع است.
25. برای درمان سردرد های سرد نافع است.
26. درمان ترک اعتیاد به صورت بو داده با عسل
27. برای درمان اسهال هر ساعت 12 دانه با آب ببلعید.
28. برای درمان کولیت و بیماری های کبدی نافع است.
29. خوردن اسفند برای درمان فشار خون پایین نافع است.
30. برای درمان روماتیسم هر شب 10 گرم اسفند را ببلعید.
31. درمان دل درد کهنه یک قاشق چایخوری در طول روز.
32. مالش با روغن اسفند برای درمان پریدگی اعضاء نافع است.
33. برای درمان صرع اسفند را با آب انگور بجوشانید و میل کنید.
34. برای درمان آرتروز روزی یک قاشق چایخوری با آب گرم ببلعید.
35. چکاندن جوشانده اسفند در چشم برای درمان قرمزی چشم نافع است.
36. خوردن یک قاشق چایخوری اسفند خوراکی برای درمان قطع قاعدگی نافع است.
37. خوردن یک قاشق چایخوری اسفند در روز برای درمان بیماری پارکینسون نافع است.
38. برای درمان اگزما، روزی یک استکان جوشانده ریشه اسفند را به صورت موضعی بمالید.
39. 5/1 گرم اسفند را ناشتا با خاکشیر بخورید برای درمان قطره قطره آمدن ادرار نافع است.
40. مالیدن دم کرده ی پودر اسفند برای تقویت اعضاء رفع سستی و سیاه کردن مو نافع است.
41. هر شب یک قاشق چایخوری سر خالی با آب گرم میل کنید برای درمان پا درد نافع است.
42. حقنه یا تنقیه روغن اسفند برای تسکین درد کمر سیاتیک و سردی کلیه و رحم نافع است.
43. اسفند را در آب انگور بجوشانید و روزی 10 الی 30 گرم میل کنید برای حامله شدن نافع است.
44. اسفند را در شیر بجوشانید و میل کنید و یا به صورت خام ببلعید برای درمان کمردرد نافع است.
45. در روغن زیتون و ترب بجوشانید و چند قطره در گوش بچکانید برای درمان سنگینی گوش نافع است.
46. 10 دانه اسفند را به صورت له شده شب ها قبل از خواب با آب گرم ببلعید برای درمان یبوست نافع است.
47. آشامیدن جرم آن جهت درمان، صرع، فالج، جنون نسیان و سایر امراض بارد دماغی و عصبانی مفید است.
48. آن را با تخم کتان مساوی بکوبید و با عسل مخلوط کنید و هر بار کمی بخورید. برای تنگی نفس بسیار مفید است.
49. اگر کسی که مبتلا به سیاتیک است پانزده، شب هر شب ۵ تا ۷ گرم از آن را بکوبد و بخورد، سیاتیک او شفا می یابد.
50. هر روز به قدر یک قاشق چایخوری از آن را بخیسانید بعد از آب درآورده بخورید. خون را تصفیه می کند و لینت می دهد.
51. آن را با تخم یا هسته های توت یا صدف مخلوط کنید بعد نرم بسایید و به دندان ها بکشید. زردی دندان ها را برطرف می کند.
52. بستن جوشانده بوته اسفند با ریشه روی پارچه یا بلعیدن یک قاشق چایخوری اسفند خوراکی برای درمان سیاتیک نافع است.
53. آب دم کرده ی آن را با روغن کنجد مخلوط کنید و مدتی هر بار کمی از آن بخورید. برای رفع بیماری های کبد و ریه مفید است.
54. ریشه اسفند را بسیار نرم بسایید بعد با روغن ایرسا خمیر کرده به صورت شیاف مصرف کنید. دهانه عروق خونی و بواسیر را باز می کند.
55. روغن اسفند را هم بخورید و هم روی مواضع درد بمالید برای درمان فلج، لقوه، رعشه، سستی، صرع و پریدن ناگهانی اعضای بدن مفید است.
56. هر یک ساعت به ساعت دوازده عدد از آن را بدون این که دندان روی آن گذاشته شود بلع کنید. اسهال که از گرمازدگی باشد متوقف می شود.
57. آن را بجوشانید آن قدر که چند قطره آب باقی بماند و نگه دارید موقع خونریزی از بینی آن رابه وسیله ی قطره چکان در بینی بچکانید خون را بند می آورد.
58. آب دم کرده ی برگ اسفند را بنوشید. قاعده آور است ترشح شیر را زیاد میکند جنین را سقط میکند برای تقویت نیروی جنسی مؤثر بوده و رماتیسم را نیز درمان میکند.
59. هر روز صبح ناشتا یک قاشق چایخوری از آن را با مقداری خاکشیر مخلوط کرده و در دهان بریزید و بدون این که دندان روی آن گذاشته شود بخورید سلس البول را درمان میکند.
60. مقداری از آن را در آب ترب و روغن زیتون بجوشانید تا آب تمام شود و روغن بماند و از آن روغن چند قطره در گوش بچکانید برای رفع سنگینی، گوش کری و طنین در گوش مفید است.
61. هفت مثقال از آن را در یک لیوان آب بجوشانید بعد آب صاف کرده آن را با عسل یا روغن کنجد مخلوط کنید و آن مقدار را به مدت یک ماه هر روز کمی بخورید آسم یا تنگی نفس را درمان می کند.
62. پنج مثقال آن را در آب سرد بشویید و در سایه بخشکانید و این عمل را شش مرتبه انجام دهید و بار هفتم با آب گرم بشویید و در سایه بخشکانید، بعد هر روز صبح ناشتا یک ششم از آن را با روغن بادام شیرین مخلوط کنید و بخورید. تقطیرالبول را درمان می کند.
63. سی گرم از آن را بکوبید و با ۱۲۰ گرم آب بجوشانید بعد آب آن را صاف کرده با ۹۰ گرم عسل و ۶۰ گرم روغن کنجد مخلوط کرده بخورید قی شدید می آورد سینه و قسمت بالای بدن را از رطوبت های لزج پاک می کند و برای سرفه های رطوبتی هم مفید می باشد.
64. چهارصد و پنجاه گرم از آن را با ۱۵ کیلوگرم آب انگور بجوشانید آن قدر که آب تبخیر شود و 1.4 باقی بماند و تا یک ماه هر روز یک فنجان از آن را بخورید برای رفع سردرد مزمن و صرع بسیار مفید است و اگر زنی که یک بار حامله شده و دیگر حامله نمی شود سه روز متوالی از آن بخورد، مجدداً حامله می شود.
65. هر شب موقع خواب یک قاشق چای خوری از آن را در دهان بریزید و بدون آن که دندان روی آن گذاشته شود با آب گرم میل کنید ضد انگل و خواب آور است مدر حیض می باشد لطیف و جالی سینه و شش از رطوبت لزج است سستی کمر که از شهوترانی زیاد باشد را درمان می کند از احتلام شبانه جلوگیری مینماید مخدر است به عنوان تببر و برای درد معده تجویز می شود انواع کرم نواری روده را از بین می برد، بادهای روده را تحلیل می برد ترشح شیر را افزایش میدهد مدر است مسهل سودا و بلغم غلیظ می باشد، بدن را گرم می کند و برای استسقاء و یرقان مفید است.
66. اسفند در طب عامیانه جهت بهبود آسم، كوليك، دیسمنوره تب سنگ مثانه، هیستری، یرقان، لانژیت مالاریا، نورالژی سرطان پارکینسون و روماتیسم استفاده می شود. در یونان از دانه ها برای چشم درد و به عنوان کرم کش قاعده آور مسکن و معرق استفاده می شده است. اسفند در هندوستان جهت درمان سفلیس و در آفریقای شمالی برای پایین آوردن تب استفاده می شده است. بر اساس مدارک موجود دانشمندان نازی آلکالوئید هارمین را به عنوان سرم حقیقی در جنگ جهانی دوم مصرف می کردند. مقدار کم هارمین باعث تحريك مغز و مقدار زیاد آن باعث دپرسیون CNS می شود. اثرات هالوسینوژنی هارمین با مصرف خوراکی حدود ۲۵ میلی گرم آن ایجاد می گردد مطالعات دانشمندان مصری نشان داده که عصاره ی دانه ی اسفند دارای خاصیت قارچ و میکروب کش قوی است. این گیاه همچنین به عنوان حشره کش استفاده می شود اسفند از بین برنده ی شپش و پروتوزوا نیز می باشد. در نواحی استوا از دانه ها به عنوان ادویه و در الجزایر از روغن دانه ها استفاده می شود. متأسفانه امروزه تبلیغات زیادی در مورد اثرات نشاط آور و روانگردان هارمین هارمالین و هارمالول می شود که اغراق آمیز هستند. از خواص مختلفی که راجع به اسفند در گزارشها آمده میتوان به اثرات سقط کننده، آمیب کش تقویت کننده ی قوای جنسی ادرار آور، تهوع آور، قاعده آور، شیرافزا، محرك، اعتیاد آور و کرم کش آن اشاره کرد.

مضرات:

1. مصرف اسفند با عسل و کنجد استفراغ آور است.
2. برای افرادی که دچار تشنج عصبی هستند مضر است.
3. مصرف اسفند در دوران بارداری موجب سقط جنین می شود.
4. برای افرادی که دچار سردردهای گرم هستند بسیار مضر است.
5. به دلیل سمی بودن و قاعده آور بودن زنان حامله استفاده نکنند.
6. مصرف خوراکی آن به علت سمی بودن باید زیر نظر پزشک انجام شود.
7. برای افرادی که دچار اختلال بینایی و عصبی هستند به شدت مضر است.
8. برای گرم مزاجان مضر است و سردرد قی و دل به هم خوردگی ایجاد می کند.
9. نیروی جنسی را به شدت بالا میبرد افرادی که نیروی جنسی بالایی دارند استفاده نکنند.
10. مهم ترین تأثیر سمی گیاه خواص مخدر و روانگردانی آن است. میزان مصرف زیاد اسفند میتواند باعث مشکلات روانی استفراغ افزایش بزاق دیدن مناظر رنگی و رعشه (لرزش شود. در تحقیقات حیوانی دوز مرگ آور آن ۱۵۰۰ میلی گرم به ازای هر کیلوگرم وزن بدن است که به علت اثرات دپرسیون CNS می باشد. دانه اسفند در نواحی آسیا به عنوان کرم کش و آمیب کش استفاده می شود.