نام های دیگر: کلا، جوار (ارزن درشت)، سرغوم (ارزن درشت)، جاروس، دخن، دری، اتلم، گاورس، گال، ارزن آتنی، شوشو، فیجارس، کنجورس، باجرا.
مشخصات: گیاهی از خانواده ی Gramineae و نوعی از گاورس است یک ساله و دارای ساقه ای افراشته که ارتفاع آن پنجاه تا صد سانتی متر میشود. برگهای آن سبز دراز و بدون دمبرگ ساقه را در بغل گرفته و نوک تیز است میوه یا دانه های آن در اطراف انتهایی محور گل دهنده به صورت خوشه ی مرکب و متراکم میباشد. دانه های آن ریزو کمی مسطح به رنگهای مختلف است.
ترکیب شیمیایی: ریسین اولئیک اسید، لینولئیک اسید، مارگاری نیک اسید، فورمیک اسید، الکالوئید روغنی، لیزین، ارژری نین، هیستیدین، کولین، سیتوسترول، فیتوسترول، أميلاژ ویتامین های B A و C در دانه ی ارزن وجود دارد.
مزاج: سرد و خشک، درجه 1- 2
مصلح: عسل
خواص:
- قابض
- ادرار آور
- دافع بلغم
- درمان نفخ
- تصفیه خون
- ضد افسردگی
- درمان دلپیچه
- درمان دل درد
- درمان استسقاء
- درمان فشارخون
- تنظیم حرارت بدن
- درمان چربی خون
- نرم کننده اخلاط ریه
- موثر در زایمان راحت
- موثر در درمان سرطان
- تب بر (به صورت جوشانده ارزن کوبیده)
- آرد ارزن، موثر در درمان اسهال صفراوی است.
- درمان اسهال (به صورت سرخ کرده با کمی زیره)
- موثر در درمان بواسیر (به صورت آرد پخته ارزن با روغن)
- موثر در درمان مرض قند (به صورت سبوس استفاده شود)
- درمان خون ادراری زنان (به صورت جوشانده ریشه و شاخه آن)
- آب جوشانده ی آن برای شستن تاول های پوست به کار می رود.
- زیاد کننده اسپرم (به صورت پخته پوست کنده آن در شیر روغن تازه)
- اصلاح نژاد و بزرگ کردن برنج (برای انی کار کود خاکستر پوسته ارزن استفاده شود)
- دانه ی پوست گرفته ی آن را در شیر بپزید و بخورید. برای نرم کردن سینه و تولید اسپرم مفید است.
- آن را بپزید و ضماد کنید، جوش کورک و آبسه ها فروکش می کند و درد رماتیسم را تسکین می دهد.
- آن را بسوزانید و خاکسترش را با روغن مخلوط کرده و برای التیام زخم به کار ببرید زخم خوب می شود بدون آن که اثری در جای آن باقی بماند.
- خوردن طبخ شده ی آن صالح الغذاست پیوست و اسهال را بر طرف میکند مدر است سوزاک و استسقا را درمان میکند و درد زایمان را کاهش میدهد.
- دانه های آن را بسایید و با نمک مخلوط کرده کمی گرم کنید و در کیسه ای بریزید تا گرم است روی آن بنشینید. برای رفع بیرون آمدن مقعد و پیچش درد در روده ها نافع است.
مضرات:
- مضر برای نقرس
- مضر برای آترومی
- کاهنده نیروی جنسی
- مضر برای سنگ مثانه
- مضر برای تصلب شرایین
- مضر برای اسید اوریک بالا
- موجب سقط جنین می شود
- مضر برای گرفتگی و احتقان مثانه
- مضر برای افرادی که کلسترول بالا دارند
- سقط کننده ی جنین است. اسراف در خوردن آن خون را کثیف و سودایی می کند مجاری عروق را مسدود می نماید و مولد سده و سنگ مثانه است.