نوع گیاه: بوته
نام خانواده: آناناس
قسمت مورد استفاده: میوه
مصلح: آب انار، آبلیمو، عسل
مزاج: گرم و تر، درجه 2- 3
مقدار و دستور مصرف: میزان مصرف آناناس کاملاً بستگی به مقدار بروملین موجود در آن دارد. در انواع تازه، میزان بروملین حداکثر است و در انواع کمپوت به حداقل می رسد؛ زیرا این آنزیم در اثر حرارت و گذشت زمان کاهش می یابد میزان مصرفی بروملین به اشکال مختلف دارویی مورد مطالعه قرار گرفته و مقادیر مختلفی ارائه شده است. سازندگان این گونه محصولات در راهنمای همراه فرآورده میزان مختلف مصرف روزانه را برای افراد ۱۸ سال و بالاتر به قرار زیر توصیه نموده اند. بر اساس پژوهش هایی که در سال های ۱۹۶۰ تا ۱۹۷۰ صورت گرفت، میزان مصرف بروملین به صورت قرص ۱۲۰ تا ۲۴۰ میلی گرم در روز توصیه شده است. این مقدار باید در سه یا چهار نوبت مصرف شود و به مدت یک هفته ادامه باید این دستورالعمل برای درمان التهاب و ورم است. پژوهشگران آلمانی مصرف روزانه ۸۰ تا ۳۲۰ میلی گرم بروملین را در دو یا سه نوبت مناسب می دانند. برخی دیگر، روزانه ۵۰۰ تا ۱۰۰۰ میلی گرم را در سه نوبت توصیه می کنند و بسیاری از کارخانه ها برای این منظور قرص های ۵۰۰ میلی گرم تولید کرده اند. در مورد میزان مجاز مصرف بروملین در افراد زیر ۱۸ سال هنوز تحقیقات زیادی صورت نگرفته است. همچنین برای تمیز کردن زخم ها و درمان انتهاب های موضعی کرم هایی حاوی ۳۵ درصد بروملین ساخته شده که به صورت موضعی مصرف می شوند.
ترکیب شیمیایی: در هر یک صد گرم قسمت قابل خوردن میوه ی رسیده و خام به طور متوسط؛ آب ۸۵ گرم پروتیین ۰/۳۰ گرم چربی ۰/۲ گرم مواد قندی ۱۳ گرم خاکستر ۴۰ گرم کلسیم ۱۷ میلی گرم – فسفر ۸۰ میلی گرم آهن ۰/۵ میلی گرم سدیم ۱ میلی گرم – پتاسیم ۱۴۶ میلی گرم – تیامین ۰/۰۹ میلی گرم -رايبوفلاوین ۰/۰۳ میلی گرم – نیاسین ۰/۲ میلی گرم – انزیم بروملین – وانیلین – اسیدهای آزاد آلی ویتامین های ۱۷ میلی گرم – ۷۰ واحد بین المللی – B و B2 وجود دارد.
مشخصات: گیاهی است از خانواده ی Bromeliaceae پایا و ،علفی برگهای آن که به طور گروهی از ناحیه ی یقه ی بوته ی گیاه بیرون می آید دراز و باریک و نوک تیز و سخت است و اغلب در کناره ی برگها خار وجود دارد. گلهای آن به صورت خوشه ای فشرده در ابعاد مخروط میوه کاج و بزرگتر و تخم مرغی درشت است میوههای آن ابتدا خیلی زیاد در اطراف ساقه که قبلاً از گل پوشیده شده به طور فشرده و گوشت دار ظاهر گردیده و بالای هر میوه به شکل کاکل یک دسته از برگها دیده می شود. آناناس گیاهی است گرمسیری ابتدا در جزایر آنتیل کاشته می شد و بعدها به اروپا وارد و بیش تر در فرانسه کاشته شد سپس به سایر مناطق دنیا برده شده است. واژه (Pineapple) اولین بار در زبان انگلیسی در سال ۱۳۹۸ میلادی ثبت شد و برای اندام های زایشی درختان کاج (مخروط های کاج) به کار رفت. امروزه این اصطلاح به Pre cones تغییر یافته است. زمانی که کاشفان اروپایی این میوه استوایی را پیدا کردند به آن Pineapple گفتند، چون شباهت زیادی به مخروط های کاج داشت. اصطلاح مخروط کاج ۲ اولین بار در سال ۱۳۹۴ به جای اصطلاح Pineapple برای میوه های کاج به کار رفت. نام علمی گیاه از کلمه Tupi هندی گرفته شده است. در بسیاری از زبان های دنیا اصطلاح آناناس را برای گیاه و میوه آن به کار می برند. اولین بار کریستوفر کلمبوس به همراه دریانوردان دیگر در سال ۱۳۹۳ آناناس را در جزیره آنتیل کشف کردند و سپس در سال ۱۵۰۲ در پاناما کشف شد. از قرن شانزدهم کشت آناناس در کشورهای دیگر، جهان از جمله، فیلیپین هاوایی و گوما توسعه یافت و از آن به بعد در آفریقا چین استرالیا و نواحی گرم دیگر نیز کشت شد. مطالعات نشان میدهد اگر آنزیم بروملین به صورت مستقیم بر روی سوختگی قرار گیرد، می تواند در جدا کردن یافت آسیب دیده بدون عمل جراحی مفید باشد. مطالعات کلینیکی در آلمان نشان داد که آنزیم بروملین از طریق سیستم ایمنی بدن در کاهش اثرات شیمی درمانی افراد سرطانی مؤثر است. در یک مطالعه کلینیکی بر روی ۱۶ بیمار مبتلا به سرطان سینه در آلمان، آنزیم بروملین به صورت خوراکی باعث تحریک عملکرد سیستم ایمنی بدن آنها شد. مطالعات جدید احتمال تأثیر آنزیم بروملین را روی سرطان مطرح کرده که در این زمینه نیاز به تحقیقات بیشتری است. پژوهش دیگری کنترل سلولیت را به وسیله بروملین نشان داد. در مطالعاتی تأثیر آناناس بر درخشندگی پوست و تحریک تولید سلولهای جوان به اثبات رسید که این اثر را مربوط به آلفاهیدروکسی اسیدهای (AHA) موجو در میوه آناناس می دانند. یکی از کاربردهای بروملین در درمان انواع راش های پوستی است که از طریق تحریک سیستم ایمنی بدن و کاهش التهابات عمل می کند، تعدادی آزمایش و مطالعه بر روی حیوانات نشان می دهد که بروملین در درمان عفونت های ادراری که عامل آن اشرشیاکولی باشد مؤثر است. عقیده بر آن است که مصرف بروملین آناناس همراه با غذا به هضم پروتئین ها کمک کرده و اگر با معده خالی مصرف شود به عنوان یک داروی ضد التهاب عمل می کند. طبق نظر کمیسیون اروپا، مصرف بروملین (آناناس) باعث کاهش التهاب و ورم بینی و سینوس حاصل از جراحی ها و جراحات می گردد. مهمترین ترکیب موجود در آناناس بروملین است که نوعی آنزیم حاوی گوگرد و هضم کننده (شکننده) پروتئین هاست و از ساقه و میوه آناناس به دست می آید این ماده در میوه خام و آب آن بیشتر از انواع پخت شده (کمپوت) وجود دارد، اما صنایع دارویی فرآورده های استانداردی تهیه کرده اند که حاوی مقدار معینی بروملین بوده و به عنوان یک داروی گیاهی در موارد مختلف به خصوص التهاب ورم درمان زخم ها از بین بردن سریع خونمردگی و محو اثر جراحات بر روی پوست مصرف می شود. برخی افراد ممکن است نسبت به بروملین (آناناس) حساسیت داشته باشند که اغلب به صورت آسم (تنگی نفس) خود را نشان میدهد این حساسیت بیشتر در افرادی که به سم زنبور عسل، هویج، رازیانه، آرد گندم گرده درخت غان (توس)، کرفس آرد جو پاپاتین خربزه درختی و گرده درخت سرو حساسیت دارند بروز می کند. حداکثر میزان مصرف بروملین در افراد بالغ ۲۰۰۰ میلی گرم است که تا این مقدار سمیتی ندارد. برای بهتر نتیجه گرفتن از آناناس بسیاری آن را به صورت تازه و بعضی به صورت مکمل هایی مانند کپسول قرص و یا پماد مصرف می کنند نوع کمپوت شده آن دارای خواص کمتری نسبت به نوع خام (تازه) است و بیشتر این مصارف برای درد مفاصل و رفع تورم آنهاست. با توجه به مشکلات نگهداری و حمل آناناس تازه اغلب آن را به صورت کمپوت در می آورند. برای ارائه آناناس تازه به بازارهای جهانی باید به صورت نارس چیده و با شرایط خاصی نگهداری شود؛ به همین دلیل آناناس تازه در میان میوم های استوایی قیمت بالایی دارد. در طب سنتی فیلیپین از میوه و ریشه آناناس به دلیل خاصیت ضد ورم و ضد کرم آن به صورت خوراکی و یا محصولات موضعی استفاده می کنند. در آفریقا ریشه پودر شده گیاه آناناس برای درمان ادم و از عصاره میوه آناناس به عنوان ادرار آور استفاده می شود همچنین برای تسکین گلودرد از عصاره میوه به صورت غرغره استفاده می گردد. با توجه به وجود اگزالات کلسیم در میوه آناناس افرادی که دارای سنگ کلیه و یا کلیه سنگ ساز هستند بهتر است در مصرف آن حد اعتدال را نگه دارند.
خواص:
- ادرار آور
- ضد سرطان
- رفع خستگی
- درمان گلودرد
- درمان زخم معده
- درمان مسمومیت
- تقویت کننده بدن
- قلیایی کننده خون
- تصفیه کننده خون
- درمان چربی خون
- دارای آنتی بیوتیک
- درمان کلسترول بالا
- درمان تاخیر قاعدگی
- درمان مشکلات کبد
- درمان تصلب شرایین
- درمان کننده انگل ها
- درمان مشکلات کلیه
- درمان چاقی و لاغری
- دارای هورومون جنسی
- کمک به هضم پروتئین
- درمان آرتریت روماتوئید
- تقویت کننده استخوان ها
- آب اناناس اشتها آور است.
- تقویت کننده نیروی جنسی
- دارای ویتامین B3 و منگنز
- درمان خارش بدن افراد سودایی
- آب آناناس برای درمان مشکلات معده نافع است.
- مصرف آناناس با هویج برای درمان ورم لوزه نافع است.
- خوب جویدن آناناس برای درمان سوء هاضمه نافع است.
- از آب خیسانده ی برگ آن برای تسهیل وضع حمل استفاده می شود.
- آب جوشانده ی برگ آن تب بر است و برای بیماریهای آمیزشی نیز استفاده می شود.
- برگ آن را بکوبید و با نمک مخلوط کنید روی کمر مالش دهید درد کمر را تسکین می دهد
- آب میوه آن را میل کنید ضد انگل است خون ساز است و خون را صاف می کند، اشتها را باز کرده و به هاضمه کمک میکند و برای تندرستی مفید است ناراحتی های گلو را برطرف می سازد.
- ادعاهای زیادی در مورد اثرات درمانی آناناس وجود دارد؛ از جمله عصاره آبی حاصل از میوه آناناس در درمان آنژین آرتروز جراحات ورزشی و اسکلتی، ماهیچه ای عفونت های میکروبی، برونشیت، سلولیت عفونت های استافیلوکوک موضعی (پوستی) ادم (خیز) قطع قاعدگی، التهاب و ورم، ضعف هضم غذا، کمبود پانکراتین و خوب هضم نشدن چربی ها تجمع چربی ها در مدفوع چسبندگی پلاکتها (غلیظ بودن خون)، پنومونی پیلونفریت عفونت و انتهاب مجاری (کلیه) آبسه مقعد، سینوزیت ترومای جراحی و ترومبوفلبیت موثر است.
مضرات:
- زیاده روی در مصرف آناناس برای زنان باردار مضر است خطر سقط جنین دارد.
- زیاده روی در مصرف آناناس برای افرادی که دچار سوء هاضمه هستند مضر است.
- تحقیقات زیادی در این مورد صورت نگرفته است ولی با توجه به خاصیت قاعده آور و سقط کنندگی مصرف مقدار زیاد آناناس بهتر است در دوران بارداری و شیردهی مصرف نشود و یا به مقدار کم استفاده شود.
- افرادی که داروهایی از جمله آسپرین ضد انعقادها مانند وارفارین و هپارین ضد چسبندگی پلاکت ها (مانند) پلاویکس و ضد التهابهای غیر استروئیدی مانند بروفن ادویل و (ناپروکسن) استفاده می کنند باید در مصرف فرآورده های بروملین دار احتیاط کنند.
- گزارش های کمی در مورد عوارض جانبی جدی مصرف آناناس و بروملین منتشر شده است. بیشتر این گزارش ها مربوط به اسهال ناراحتی معده افزایش ضربان قلب تهوع، استفراغ، تحریک غشاء مخاطی و مشکلات قاعدگی است. همچنین چون بروملین احتمال خونریزی را افزایش می دهد افرادی که دارای مشکلات خونریزی هستند باید در مصرف آن احتیاط کنند.
- فرآورده های حاوی بروملین ممکن است با فرآورده های گیاهی حاوی جینکو بیلوبا، سیر و سائو بالمتو تداخل کنند و باعث خونریزی شوند. همچنین روی باعث کاهش اثر بروملین و منیزیوم باعث افزایش اثر آن می گردد. البته این موارد احتیاج به پژوهش های بیشتری دارد و پژوهش های انجام شده کافی نیست. بروملین ممکن است با گیاه تنباکو، سویا گیاهان مؤثر بر قلب گیاهان ضد میکروب و مسکن ها نیز تداخل کند.
- افرادی که دارای زخم معده، سابقه خونریزی مصرف کننده داروهای رقیق کننده خون و اعمال جراحی هستند در مصرف بروملین نباید زیاده روی کنند. کسانی که مشکلات، کبد کلیه قلب خونریزی های غیر طبیعی رحم و خونریزی های سنگین و طولانی قاعدگی دارند باید در مصرف بروملین احتیاط کنند. ناگفته نماند این عوارض و توصیه های احتیاطی مربوط به فرآورده های حاوی بروملین است و کمپوت یا آب آناناس مشکلی ایجاد نمی کند البته همان طور که توضیح داده شد بروملین در آناناس تازه و یا آب آن بیشتر است و احتیاط در مصرف و عدم زیاده روی از عوارض احتمالی جلوگیری خواهد کرد.