نام های دیگر: خمان، یاس کبود، خمان اسود، پلم، بلخون، شبوته، خمان کبیر، سبوقه، انگور کولی (میوه).

نام خانواده: شوند.

نوع گیاه آقطی صغیر: بوته

نوع گیاه آقطی کبیر: درختچه

نوع گیاه آقطی سرخ: درختچه

قسمت مورد استفاده آقطی صغیر: ریزوم، برگ

قسمت مورد استفاده آقطی صغیر: ریزوم و برگ

قسمت مورد استفاده آقطی سرخ: پوست ساقه، گل، میوه و برگ.

قسمت مورد استفاده آقطی کبیر: برگ، میوه، گل، پوست داخلی و ساقه

مقدار و دستور مصرف آقطی سرخ: 4 الی 3 گرم روزی سه بار به صورت دم کرده.

مقدار و دستور مصرف آقطی صغیر: ریزوم به مقدار 4 تا 2 گرم روزی سه بار به صورت جوشانده یا دم کرده.

مقدار و دستور مصرف آقطی کبیر: از گل، میوه و برگ به مقدار 4 الی 2 گرم روزی سه بار به صورت دم کرده.

مشخصات: گیاهی است از خانواده Caprifoliceae، علفی و چند ساله که بلندی ساقه ی آن به هشتاد تا یکصد و پنجاه سانتی متر میرسد ساقه ی آن چهارگوش و برگهای آن مرکب و دارای پنج تا شش برگچه می باشد که هر برگچه بیضی مثلثی شکل و از دو طرف، باریک نوک تیز، دراز و دندانه دارند گل های آن سفید یا صورتی با بوی بادام تلخ است میوه ی آن کروی سیاه رنگ کوچک در ابعاد زالزالک میباشد. این گیاه در جنگل های شمال ایران میروید.

ترکیبات شیمیایی ریشه آقطی: ماده ی هی یبلین – ساکاروز – استیک اسید – تانیک اسید – والریانیک اسید.

ترکیبات شیمیایی میوه آقطی: ماده ای تلخ – تانن – اسانس – والریانیک اسید – سیتریک اسید – وینیک اسید – مالیک اسید.

ترکیب شیمیایی برگ آقطی: ماده ای تلخ مادهی پالمیتین – قند ساکاروز – گلوکوزید سیانوژنتیک – اسانس روغنی قراری به نام اسانس یبل.

مزاج: سرد و خشک

مصلح: عسل

خواص:

1. تب بر
2. مسکن
3. ادرار آور
4. عرق آور
5. درمان نفخ
6. درمان سرفه
7. درمان خستگی
8. درمان ورم کلیه
9. درمان سیفلیس
10. درمان شاش بند
11. درمان برونشیت
12. درمان روماتیسم
13. درمان عفونت لثه
14. درمان سنگ کلیه
15. درمان جوش پلک
16. درمان سرماخوردگی
17. درمان کلسترول بالا
18. درمان جوش پلک چشم
19. درمان نفریت های ورمی
20. درمان ادم یا آب زیر بافت
21. ساقه آقطی دافع بلغم است.
22. درمان اختلال در ترشح صفرا
23. ریشه آقطی دافع اخلاط مضر است.
24. میوه و برگ خشک آقطی ملین است.
25. ضماد برگ آن برای التیام زخم نافع است.
26. میوه آقطی برای درمان اعصاب نافع است.
27. برای درمان ورم حفره های بینی نافع است.
28. ضماد پخته آقطی برای سوختگی نافع است.
29. ضماد آقطی با پیه برای درمان نقرس نافع است.
30. برگ پخته آقطی برای درمان صفرا نافع است.
31. جوشانده گل آقطی برای ورم پروستات نافع است.
32. میوه آن برای تقویت عروق افراد دموی نافع است.
33. حمام به صورت آب زن برای امراض مقعد نافع است.
34. ساییده ریشه آقطی برای شکستگی اعضاء نافع است.
35. جوشانده برگ آقطی برای درمان روماتیسم نافع است.
36. جوشانده ریشه آقطی برای درمان مارگزیدگی نافع است.
37. حمام به صورت آب زن برای راحت زایمان کردن نافع است.
38. جوشانده پوست ریشه آقطی با شراب برای درمان استسقاء نافع است.
39. ضماد پخته آقطی و خوردن میوه آقطی برای سیاه کردن مو نافع است.
40. غرغره جوشانده ساقه جوان و جوانه های آقطی برای گلودرد نافع است.
41. با آب جوشانده ی برگ آن قرقره کنید برای تسکین درد گلو نافع است.
42. میوه آقطی را در شیر بپزید و روی بواسیر ضماد کنید برای درمان بواسیر نافع است.
43. نشستن در آب دم کرده ی ریشه آن برای رفع سستی رحم و نرم کردن و باز کردن آن نافع است.
44. میوه آن را بخورید و هم به موی سر بمالید برای سیاه کردن مو و جلوگیری از ریزش آن نافع است.
45. آب دم کرده ی ریشه آن را بنوشید. مسهل است و برای تسهیل اخراج بلغم و صفرا و رفع استسقاء مفید می باشد.
46. میوه آن را بخورید مدر ملین و مسهل است برای درمان استسقاء مصرف می شود برای کاهش دردهای رماتیسمی مفید می باشد.
47. مزه مزه ی ریشه آن در دهان برای بهبود پوسیدگی کرم دندان مؤثر می باشد و اگر در چشم ریخته شود برای رفع سرخی چشم مفید است.
48. آب دم کرده ی برگ آن را بنوشید، مدر، معرق مسهل است برای تسهیل اخراج بلغم و صفرا نافع می باشد در موارد استسقاء تجویز می شود برای نرم کردن سینه مفید است.

مضرات:

1. افزاینده عرق پوست است.
2. برای افرادی که دچار اسهال هستند مضر است.
3. برای افرادی که دچار استفراغ هستند مضر است.
4. برای افرادی که دچار مشکلات ریوی هستند مضر است.
5. مصرف زیاد آقطی سرخ سمی است و نباید در زمان حاملگی و شیردهی مصرف گردد.