نام های دیگر: خرزل ترین اشنگور، خوشه انگور سیاه آلو خر زال، وشر، کولی کک، شر الجاره، سیاه تیس، موشج، شوکه ی الصباغين، خوشه سیاه، سیاه درخت.
ترکیب شیمیایی: انتراکینون، هتروزیدهای امودین، هتروزیدی به نام رامنی ژن.
مشخصات: گیاهی است از خانواده ی Rhamnaceae، درختچه ای است به بلندی سه تا هشت متر و در برخی نقاط خیلی کوچک تر پرشاخه انتهای شاخههای آن خاردار است. برگهای آن بیضی و در کناره های برگها در هر طرف چهل تا هفتاد دندانه ی کوچک دیده می شود دارای دمبرگی به طول دو سانتی متر و ابعاد برگ ۲/۵ – ۱/۵ سانتی متر عرض و ۵ – ۲/۵ سانتی متر طول. گلهای آن کوچک و زرد رنگ میباشد که در کنار برگها ظاهر میشود میوه ی آن سیاه رنگ و کروی در اندازه ی یک نخود درشت و دارای پایک کوتاهی به طول ۲/۵ – ۱/۵ میلی متر است در داخل میوه معمولاً دو تا چهار تخم وجود دارد. عصاره ی میوه ی این گیاه دارای طعمی تلخ و بوی نامطبوع است رنگ میوه ابتدا سبز و قرمز و پس از در رسیدن سیاه می شود. این درخت در اروپا، آسیا و آمریکا می روید، در ایران نیز در ارتفاعات جنگل های شمال ایران تا ۲۴۰۰ متری دیده می شود.
خواص:
- اگر آب جوشانده ی چهار در هزار تخم آش انگور را قبل از هر غذا یک فنجان بنوشید مسهل ملایمی است.
- یک قاشق مرباخوری پوست درخت آش انگور را نیم کوب کنید و در ۶۵۰ گرم آب ده دقیقه بجوشانید و هر بار موقع خواب یک قاشق سوپ خوری از آب صاف کرده ی آن را بنوشید. مسهل ملایمی خواهد بود.
- آن را بسیار خشک کنید بعد خرد کرده و هسته های آن را دور بریزید، بعد آن را به مدت سه یا چهار روز بگذرانید تا تخمیر شود. پس از آن با فشار از صافی داروسازی بگذارید و آن را بخورید. مسهلی خیلی قوی است و هنگامی که داروهای دیگر به عنوان مسهل اثر بخش نباشد می توان به خوبی از آن نتیجه گرفت. در موارد، زردی نقرس ارتروز و اختلال در عادت ماهیانه ی زنان تجویز می شود، برای کمک به درمان سرطان هوکسی مصرف می شود دارای خاصیت ضد تومور نیز می باشد.
- توصیه های مهم: چون مسهل نیرومندی است، اشخاصی که مبتلا به گاستریت مزمن و انواع اولسر و کولیت و بواسیر هستند باید از خوردن آن اجتناب کنند. زنان باردار مادران شیرده و اشخاصی که از مسهل های دیگر استفاده می کنند نباید آن را مصرف نمایند. اگر به مدت طولانی و بیش از دو هفته مصرف شود سستی امعاء و احشاه ایجاد می کند و روده ها عادت می کنند که بدون تحریک شیمیایی نتوانند مدفوع را خارج کنند. ضمناً دقت کنید حتماً پوست آن کاملاً خشک شده باشد، در غیر این صورت اگر مصرف شود ایجاد تهوع و آشفتگی و احتمالاً دل درد شدید و اسهال می کند. این درمان حتماً باید تحت نظر پزشک انجام گیرد. اگر در جریان مصرف اسپاسم روده ای یا اسهال شدید عارض شد مقدار مصرف را کاهش دهید یا به طور کلی قطع نمایید.
